Thiệp Tết tự làm chạm người nhận nhờ phần chữ, không nhờ phần trang trí. Một tấm thiệp có tên người nhận, một kỷ niệm cụ thể và một lời chúc đúng điều họ mong, viết tay, được giữ lâu hơn cả món quà đi kèm. Phần làm thiệp chỉ cần gọn, sạch: giấy dày, một hình đơn giản như cành mai, cành đào, phong bì vừa khít.
Thiệp Tết in sẵn ngoài hiệu sách có hàng trăm mẫu, nên người ta không cần thêm một tấm thiệp đẹp. Thứ thiếu là lời viết riêng. Bài này đi qua hai phần: làm tấm thiệp sao cho không trông như bài thủ công dở dang, và viết gì bên trong để người đọc thấy mình được nhớ đến.
Vì sao thiệp tự làm vẫn được quý trong thời tin nhắn?
Ngày Tết, mỗi người nhận hàng chục tin nhắn chúc mừng, phần lớn giống nhau từng chữ, có khi còn quên sửa tên người gửi trước. Một tấm thiệp viết tay nổi bật hẳn vì nó tốn công, và người nhận biết ai đã ngồi viết cho riêng mình.
Thiệp tự làm hợp nhất với người lớn tuổi, thầy cô, và người mình mang ơn. Ông bà thường giữ thiệp cháu vẽ trong ngăn tủ nhiều năm. Thầy cô nghỉ hưu đôi khi giữ cả một hộp thiệp học trò.
Thiệp cũng là cách "nâng" một món quà tự làm khác. Hũ mứt gừng nhà làm kèm tấm thiệp viết tay về cái Tết năm ngoái cả nhà ngồi sên mứt, người nhận sẽ nhớ hũ mứt đó lâu hơn.
Điều kiện là thiệp phải gọn gàng. Thiệp dán keo lem, giấy mỏng nhăn, chữ viết vội thì phản tác dụng, trông như làm cho xong. Chọn mẫu đơn giản mà làm sạch sẽ còn hơn mẫu cầu kỳ làm dở.
Chọn giấy, màu và hình cho thiệp gọn đẹp
Giấy dày, mặt nhám nhẹ. Giấy mỹ thuật hoặc bìa cứng mỏng giữ dáng, không nhăn khi viết. Giấy vẽ màu nước nếu định vẽ bằng màu nước.
Màu nền ấm. Trắng ngà, đỏ, vàng nhạt, kraft nâu. Tránh nền trắng tinh hoặc đen hoàn toàn với người lớn tuổi để ý màu.
Một hình chính. Cành mai, cành đào, bao lì xì, con giáp năm mới. Một hình rõ ràng ở một góc đẹp hơn nhiều hình nhỏ rải khắp.
Hình cắt dán thay vì vẽ. Không tự tin vẽ thì cắt hoa mai từ giấy màu, dán thành cành. Hoa năm cánh đơn giản, cắt đều là đã đẹp.
Chừa chỗ viết. Mặt trong để trống ít nhất hai phần ba cho lời viết. Thiệp kín hình bên trong thì không còn chỗ cho phần quan trọng nhất.
Kích cỡ vừa phong bì. Đo phong bì trước khi cắt thiệp. Thiệp quá khít phong bì dễ rách khi lấy ra.
Keo khô, không lem. Dùng keo dán giấy dạng thỏi hoặc băng keo hai mặt mỏng. Keo nước dễ làm giấy nhăn.
Tránh kim tuyến rơi vãi. Kim tuyến rắc rời dính khắp tay người nhận, khó dọn. Nếu thích lấp lánh, dùng giấy có ánh nhũ sẵn.
Làm một tấm thiệp cành mai đơn giản
Cách dưới đây hợp với cả người không biết vẽ và trẻ nhỏ làm cùng bố mẹ.
- Gấp đôi tờ bìa. Miết nếp gấp bằng thước hoặc cạnh thìa cho nếp thẳng, sắc.
- Vẽ hoặc dán cành. Một nét cành cong màu nâu ở góc mặt trước, bằng bút dạ hoặc giấy nâu cắt mảnh.
- Thêm hoa. Chấm màu vàng hoặc hồng bằng đầu bút lông, đầu tăm bông; hoặc dán hoa năm cánh cắt sẵn.
- Điểm nhụy, nụ. Vài chấm nhỏ màu đậm hơn ở giữa hoa, vài nụ tròn dọc cành cho sinh động.
- Để khô hoàn toàn. Màu nước, keo cần khô hẳn trước khi viết mặt trong và cho vào phong bì.
- Viết mặt trong. Viết bằng bút mực không lem, chữ rõ ràng. Viết nháp ra giấy trước nếu sợ sai.
Trẻ nhỏ làm thiệp thì để trẻ tự vẽ, kể cả nét chưa đều. Ông bà quý tấm thiệp cháu vẽ hơn tấm bố mẹ làm hộ cho đẹp.
Viết gì bên trong cho chạm?
Bắt đầu bằng tên người nhận theo đúng cách mình vẫn gọi: "Bà nội kính yêu", "Cô kính mến", "Anh Hai chị Hai". Đừng mở đầu bằng "Kính gửi quý vị" hay một câu thành ngữ dài; thiệp viết tay cần giọng nói thật của mình.
Phần giữa nhắc một điều cụ thể của năm qua: lần bà nấu nồi canh khi mình ốm, buổi thầy ở lại giảng thêm, chuyến đi chơi cả nhà. Một chi tiết nhỏ có thật làm người đọc nhận ra mình được nhớ, mạnh hơn mọi lời chúc chung chung.
Rồi chúc một điều người đó đang mong: bà khoẻ để còn đi chùa, thầy vui với lứa học trò mới, anh chị sớm xong căn nhà đang sửa. Tránh chúc những điều người đó không muốn nghe, như giục cưới, giục sinh con.
Kết bằng tên mình và một dòng ngắn: "Cháu của bà", "Học trò cũ lớp 12A". Ghi thêm năm âm lịch nếu muốn, người nhận nhìn lại nhiều năm sau sẽ nhớ đó là Tết năm nào.
Gợi ý lời viết theo người nhận
Đây là khung, không phải câu mẫu để chép. Thay vào chi tiết của chính người nhận.
| Người nhận | Nên nhắc | Nên chúc |
|---|---|---|
| Ông bà | Một món ông bà nấu, một câu chuyện ông bà hay kể | Ăn ngon, ngủ yên, con cháu về đông |
| Bố mẹ | Một việc bố mẹ đã lặng lẽ làm cho mình trong năm | Khoẻ, bớt lo, có thời gian cho mình |
| Thầy cô | Một điều thầy cô dạy mà mình còn dùng | Sức khoẻ, niềm vui với học trò |
| Bạn thân | Một kỷ niệm chung trong năm | Điều bạn đang theo đuổi sẽ thành |
| Đồng nghiệp | Một lần được giúp trong công việc | Năm mới nhẹ việc, gặp người tốt |
| Người giúp việc, bác bảo vệ | Một việc họ làm giúp gia đình | Bình an, Tết đoàn viên với gia đình |
Một tấm thiệp ba bốn câu viết thật là đủ. Viết dài quá, người lớn tuổi đọc mỏi mắt, lại dễ lẫn câu sáo.
Lỗi hay gặp khi làm và viết thiệp
Chép lời chúc trên mạng. Người nhận có thể đã đọc câu đó ở chỗ khác. Viết vụng mà thật vẫn hơn câu hay mà chép.
Viết sai tên, sai vai. Kiểm tra lại tên người nhận, cách xưng hô, nhất là khi viết cho họ hàng bên vợ, bên chồng.
Chữ quá nhỏ. Người lớn tuổi khó đọc chữ nhỏ, chữ nghiêng. Viết to, rõ, cách dòng.
Dùng bút gel dễ lem. Bút gel trên giấy bóng dễ nhoè khi chạm tay. Thử bút trên mẩu giấy thừa trước.
Thiệp ướt keo khi cho vào phong bì. Keo chưa khô làm thiệp dính vào phong bì, rách khi lấy ra.
Trang trí quá nhiều. Ruy băng, cúc áo, kim tuyến dày đặc làm thiệp cồng kềnh, khó gửi, khó cất.
Quên ký tên. Nhiều tấm thiệp đến tay mà người nhận không biết ai gửi vì không ký tên, nhất là khi gửi kèm quà qua người khác.
Câu hỏi thường gặp
Thiệp Tết tự làm nên viết bằng bút gì?
Bút mực hoặc bút bi đen, xanh đậm, đỏ đậm trên giấy nhám là dễ đọc nhất. Thử bút trên mẩu giấy thừa trước để chắc không lem. Tránh bút nhũ quá mảnh, khó đọc.
Không biết vẽ có làm thiệp Tết đẹp được không?
Được. Cắt hoa mai năm cánh từ giấy màu dán thành cành, hoặc dán một bao lì xì nhỏ lên mặt thiệp. Bố cục gọn, ít chi tiết thường đẹp hơn vẽ nhiều.
Có nên gửi thiệp Tết cho sếp, đồng nghiệp?
Có thể, với lời viết lịch sự, ngắn, cảm ơn một việc cụ thể trong công việc. Tránh viết quá thân mật hoặc kèm đề nghị cá nhân.
Thiệp tự làm nên gửi kèm quà hay gửi riêng?
Gửi kèm quà thì đặt lên trên cùng để người nhận thấy trước. Với người ở xa, gửi riêng qua bưu điện sớm vài tuần cũng là một món quà nhỏ.
Trẻ con làm thiệp Tết tặng ông bà thế nào?
Để trẻ tự vẽ và tự viết vài chữ, kể cả còn nguệch ngoạc. Bố mẹ chỉ giúp cắt giấy và ghi tên, năm ở góc. Ông bà quý tấm thiệp đúng nét tay cháu.
