Quà Tết cho đối tác nước ngoài nên là món mang dấu ấn Việt Nam, giá trị vừa phải, gọn nhẹ để mang lên máy bay, và tránh những điều kiêng trong văn hoá của người nhận. Trước khi chọn, nên hỏi khéo xem công ty họ có quy định giới hạn quà tặng không, vì nhiều tập đoàn quốc tế đặt quy định rất chặt.
Người nước ngoài làm việc ở Việt Nam lâu năm thường thích Tết, nhưng không phải ai cũng hiểu vì sao vào khoảng cuối tháng Một hay tháng Hai dương lịch lại có người mang quà tới. Một lời giải thích ngắn về Tết đi kèm món quà biến nó thành một trải nghiệm văn hoá, thay vì một món quà doanh nghiệp thông thường.
Bài này đi qua quy định quà tặng của các công ty nước ngoài, những món hay được đón nhận, những điều kiêng thường được nhắc tới với từng nhóm văn hoá, và cách trao quà sao cho đối tác thấy thoải mái.
Quy định quà tặng của công ty nước ngoài: thứ cần biết trước tiên
Nhiều tập đoàn quốc tế có chính sách chống hối lộ và quy định nội bộ về quà tặng, áp cho nhân viên ở mọi quốc gia. Thường quy định đặt một mức giá trị tối đa cho quà được nhận, bắt nhân viên khai báo quà vượt mức, hoặc cấm hẳn nhận quà từ nhà cung cấp đang trong quá trình chọn thầu. Mức cụ thể mỗi công ty một khác.
Hệ quả thực tế: một món quà Tết hơi to, với người Việt là bình thường, có thể đặt đối tác vào thế phải từ chối, phải khai báo, hoặc phải nộp lại cho công ty. Họ không phật lòng mình, nhưng mình đã vô tình làm phiền họ.
Cách làm khéo là hỏi người liên lạc thường xuyên, thường là trợ lý hay quản lý dự án: "Bên em muốn gửi chút quà Tết theo phong tục Việt Nam, bên chị có quy định gì về quà tặng không?" Câu hỏi này không hề bất lịch sự; ngược lại, nó cho thấy mình hiểu và tôn trọng nguyên tắc của họ.
Nếu không hỏi được, hãy giữ quà ở mức tượng trưng: một món nhỏ mang tính văn hoá, kèm thiệp. Món càng mang ý nghĩa văn hoá hơn giá trị tiền thì càng ít gây khó xử.
Những món quà thường được đối tác nước ngoài đón nhận
Cà phê Việt Nam. Cà phê Tây Nguyên rang xay hoặc hạt, kèm phin nhỏ và một tờ hướng dẫn pha bằng tiếng Anh; nhiều người nước ngoài thích thú với cách pha phin.
Trà Việt. Trà Thái Nguyên, trà sen đóng hộp gọn; kèm vài dòng giới thiệu về văn hoá uống trà.
Đồ sơn mài nhỏ. Hộp, khay, đĩa sơn mài nhẹ, đẹp, mang đậm dấu ấn Việt, dễ mang lên máy bay.
Gốm, lụa, thổ cẩm. Khăn lụa, túi thổ cẩm, chén gốm nhỏ; chọn món nhẹ, gói chống vỡ.
Tranh nhỏ hoặc thiệp thủ công. Tranh khổ nhỏ, thiệp giấy thủ công mang hình ảnh Tết.
Bao lì xì kèm lời giải thích. Vài chiếc bao lì xì đẹp kèm câu chuyện về tục lì xì; người có con nhỏ đặc biệt thích.
Mứt, bánh Tết đóng gói kín. Chỉ khi đối tác ở Việt Nam ăn ngay; mang về nước có thể vướng quy định hải quan về thực phẩm của nước họ.
Một trải nghiệm. Mời một bữa cơm Tết kiểu Việt, buổi gói bánh chưng; nhiều đối tác nhớ trải nghiệm hơn đồ vật.
Kiêng kỵ thường được nhắc tới theo nhóm văn hoá
Đây là những điều được nhắc nhiều trong giao tiếp kinh doanh; không phải ai thuộc nền văn hoá đó cũng kiêng. Khi không chắc, hỏi người liên lạc hoặc chọn món trung tính.
| Nhóm đối tác | Nên để ý | Thường nên tránh |
|---|---|---|
| Nhật Bản | Gói quà kỹ, trao bằng hai tay; người nhận có thể không mở quà ngay trước mặt | Bộ quà có bốn hoặc chín món, vì cách đọc gần với chữ chỉ cái chết, khổ đau |
| Hàn Quốc | Trao và nhận bằng hai tay; quà có thể được từ chối lịch sự một lần trước khi nhận | Số bốn; viết tên người nhận bằng mực đỏ |
| Người Hoa (Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Singapore) | Màu đỏ, vàng được ưa; quà theo cặp mang ý tốt | Đồng hồ (cách nói "tặng đồng hồ" đồng âm với tiễn đưa người chết), dao kéo, bộ bốn món, gói giấy trắng hoặc đen |
| Phương Tây (Âu, Mỹ, Úc) | Quy định quà tặng của công ty; quà thường được mở ngay và cảm ơn tại chỗ | Quà giá trị cao, quà cá nhân quá riêng tư |
| Người theo đạo Hồi | Thực phẩm cần đạt chuẩn halal; trao bằng tay phải | Rượu bia, thịt heo và món có thành phần từ heo, kể cả trong bánh kẹo |
| Người theo đạo Hindu, người ăn chay | Hỏi chế độ ăn trước khi tặng đồ ăn | Món có thịt bò, đồ da bò với người theo Hindu; món mặn với người ăn chay |
Bảng chỉ là gợi ý chung. Một người Nhật sống ở Việt Nam mười năm có thể chẳng để ý con số bốn; một người phương Tây có thể kiêng rượu vì lý do riêng. Biết người trước, biết văn hoá sau.
Giới thiệu Tết đi kèm món quà
Món quà Tết với người nước ngoài có giá trị nhất khi nó đi kèm câu chuyện. Một tấm thiệp nhỏ bằng tiếng Anh, ba bốn câu: Tết là năm mới âm lịch, dịp quan trọng nhất trong năm của người Việt, mọi người về quê sum họp, tặng quà cho người mình biết ơn. Kèm một câu cảm ơn sự hợp tác trong năm.
Nếu món quà có ý nghĩa riêng, nói thêm một câu. Bao lì xì màu đỏ mang ý may mắn đầu năm. Cành đào, cành mai là hoa Tết của miền Bắc và miền Nam. Hộp mứt là món người Việt mời khách tới nhà ngày Tết. Những câu giải thích ngắn như vậy làm món quà nhỏ trở nên đáng nhớ.
Một chi tiết nên nhắc: lịch nghỉ Tết. Đối tác nước ngoài cần biết công ty mình nghỉ từ ngày nào tới ngày nào, ai trực khi có việc gấp. Lồng thông tin này vào email chúc Tết, đừng ghi vào thiệp kèm quà.
Tránh dịch sát từng chữ những câu chúc kiểu "vạn sự như ý, an khang thịnh vượng"; dịch ra tiếng Anh thường nghe lạ. Một câu chúc đơn giản như năm mới khoẻ mạnh, thành công, hạnh phúc là đủ.
Cách trao quà cho đối tác nước ngoài
Trao tại văn phòng, trong giờ làm. Minh bạch, đúng với tinh thần quà doanh nghiệp.
Đừng ép mở quà ngay. Một số người mở ngay, một số không; để họ theo thói quen của mình.
Nghĩ tới hành lý. Đối tác sắp về nước nghỉ Tết thì quà phải nhỏ, nhẹ, không dễ vỡ, không phải chất lỏng lớn.
Thực phẩm mang về nước. Mỗi nước có quy định riêng về thực phẩm, thịt, hạt giống mang qua cửa khẩu; nếu đối tác định mang về, chọn quà không phải thực phẩm.
Không tặng rượu nếu chưa biết rõ. Ngoài tôn giáo, nhiều người không uống vì sức khoẻ hay lựa chọn cá nhân.
Gói quà trung tính. Giấy đỏ, vàng hợp không khí Tết; tránh trắng, đen với đối tác người Hoa.
Ghi chú cho năm sau. Đối tác nào thích gì, kiêng gì, quy định công ty ra sao; ghi lại để năm sau không phải hỏi lại.
Câu hỏi thường gặp
Nên tặng quà Tết gì cho đối tác nước ngoài?
Những món mang dấu ấn Việt Nam, gọn nhẹ, giá trị vừa phải như cà phê, trà, đồ sơn mài nhỏ, khăn lụa, kèm thiệp tiếng Anh giới thiệu ngắn về Tết. Hỏi trước quy định quà tặng của công ty họ.
Tặng quà cho đối tác Nhật cần tránh gì?
Nhiều người Nhật kiêng bộ quà có bốn hoặc chín món vì cách đọc gắn với ý xấu. Quà nên được gói kỹ và trao bằng hai tay; người nhận có thể không mở ngay trước mặt mình.
Vì sao không nên tặng đồng hồ cho đối tác người Hoa?
Trong tiếng Hoa, cụm từ "tặng đồng hồ" đọc gần giống cụm từ chỉ việc tiễn đưa người đã mất, nên nhiều người kiêng. Dao kéo và bộ bốn món cũng thường được tránh.
Đối tác theo đạo Hồi thì tặng quà Tết gì?
Tránh rượu bia, thịt heo và mọi món có thành phần từ heo. Đồ ăn nên có chứng nhận halal; an toàn hơn cả là quà không phải thực phẩm như đồ thủ công, trà, khăn lụa.
Đối tác nước ngoài có mang được quà thực phẩm về nước không?
Tuỳ quy định của từng nước, nhiều nơi hạn chế thịt, thực phẩm tươi, hạt giống. Nếu đối tác định mang về, nên chọn quà không phải thực phẩm để khỏi rắc rối ở cửa khẩu.
Có cần giải thích Tết cho đối tác nước ngoài không?
Nên, bằng một tấm thiệp ngắn tiếng Anh: Tết là năm mới âm lịch, dịp sum họp quan trọng nhất của người Việt, và món quà là lời cảm ơn cuối năm. Lời giải thích làm món quà nhỏ trở nên có ý nghĩa.
