Quà Tết biếu sếp nên ở mức lễ nghi: vừa phải so với thu nhập của chính mình, là món dùng chung được hoặc mang ý chúc, và trao một cách công khai. Quà vượt hẳn mặt bằng chung của phòng, hoặc trao kín đáo kèm lời nhờ vả, dễ bị hiểu thành chuyện khác và làm khó cả người nhận.
Người đi làm năm nào cũng phân vân: không biếu thì sợ bị coi là thiếu ý tứ, biếu thì không biết bao nhiêu là đủ. Ở những công ty có nếp rõ ràng thì dễ; ở chỗ mới vào, sếp mới về, hay công ty đa quốc gia có quy định riêng thì khó hơn hẳn.
Bài này nói chuyện mức độ, những món an toàn, những món nên tránh, góp chung hay biếu riêng, và những tín hiệu cho biết sếp mình không muốn nhận quà.
Biếu sếp bao nhiêu là vừa?
Không có một con số chung, vì thu nhập và nếp mỗi nơi mỗi khác. Nhưng có ba thước đo khá chắc. Thứ nhất, món quà không làm mình phải tính toán chi tiêu cả tháng. Nếu phải cắt bớt quà cho bố mẹ để biếu sếp, mức đó đã quá. Thứ hai, ngang mặt bằng chung của phòng; hỏi khéo đồng nghiệp lâu năm mọi năm mọi người làm thế nào. Thứ ba, sếp nhận mà không phải nghĩ cách đáp lại.
Thước đo thứ ba hay bị bỏ qua. Một món quà vừa phải, sếp nhận, cảm ơn, xong. Một món quà to bất thường, sếp phải nghĩ: người này muốn gì, mình có nên trả lại không, đồng nghiệp khác nhìn thế nào. Quà làm người nhận phải nghĩ nhiều là quà đã đi quá mức lễ nghi.
Cũng nên nhìn quan hệ. Sếp trực tiếp gắn bó lâu năm, đã giúp mình nhiều, thì một món quà chỉn chu là hợp. Sếp cấp trên xa, ít làm việc trực tiếp, thì một tấm thiệp và lời chúc là đủ; quà riêng lúc đó dễ bị đọc là "đi đường tắt".
Còn ở nhiều công ty đa quốc gia và tổ chức có quy định về quà tặng, chuyện "vừa" đã có câu trả lời trong quy định nội bộ. Hỏi phòng nhân sự hoặc đọc sổ tay nhân viên trước khi chọn quà.
Những món biếu sếp thường an toàn
Trà ngon hoặc cà phê. Trà Thái Nguyên, cà phê Tây Nguyên đóng hộp đẹp; uống được, mời khách được, không ai thấy phô trương.
Giỏ trái cây đẹp. Dùng bày mâm ngũ quả hoặc cả nhà sếp ăn chung. Chọn quả tươi, giỏ gọn.
Đặc sản quê mình. Nhân viên quê miền Tây mang bánh pía Sóc Trăng, quê đảo mang nước mắm Phú Quốc; món có chuyện để kể, giá trị vừa phải.
Đồ dùng văn phòng tốt. Bút ký, sổ bìa da trơn, ly giữ nhiệt; dùng hằng ngày, gắn với công việc.
Quà mang ý chúc. Chậu cây nhỏ cho bàn làm việc, vật trang trí mang ý bình an, thăng tiến; hợp không khí đầu năm.
Một chậu hoa Tết. Lan, cúc, quất nhỏ cho văn phòng của sếp; cả phòng cùng ngắm.
Quà góp chung của cả phòng. Một món chỉn chu, thiệp có chữ ký mọi người, an toàn nhất cho nhân viên mới.
Sách hợp sở thích. Sếp thích lịch sử, thích cây cảnh, thích nấu ăn; một cuốn sách đúng gu cho thấy mình để ý mà không tốn kém.
Những món nên tránh hoặc cân nhắc kỹ
Tiền mặt, phiếu mua hàng giá trị lớn. Dễ bị hiểu là hối lộ, nhất là khi mình đang chờ xét lương, xét chức hay sắp được giao việc.
Đồ hiệu đắt tiền. Túi, đồng hồ, trang sức: vượt mức lễ nghi, làm sếp khó xử với cả phòng.
Rượu quá đắt. Một chai vừa phải có thể ổn nếu biết sếp dùng; chai hiếm đắt tiền lại thành món "có ý". Nhớ sếp có thể không uống rượu vì sức khoẻ hay tôn giáo.
Đồ cá nhân quá riêng tư. Quần áo, nước hoa, mỹ phẩm; dễ không hợp, lại thành quá thân mật, nhất là khi khác giới.
Thực phẩm chức năng. Ngầm ý sếp có bệnh; lại không nên tuyên bố công dụng chữa bệnh.
Quà có logo công ty khác, quà của đối tác cho lại. Người tinh ý nhận ra ngay là quà đem cho lại.
Quà cho người nhà sếp mà sếp không biết. Gửi thẳng quà tới nhà, tặng vợ con sếp mà sếp không được báo trước dễ bị coi là đi cửa sau.
Đồ kiêng kỵ đầu năm. Dao kéo, đồng hồ treo tường, khăn tay; nhiều người không kiêng nhưng không có lý do để mạo hiểm.
Góp chung cả phòng hay biếu riêng?
Với đa số nhân viên, góp chung cả phòng là lựa chọn an toàn. Món quà to hơn, chỉn chu hơn, mức góp mỗi người vừa phải, và không ai bị đặt lên bàn cân so sánh. Sếp nhận một món quà của cả đội, cảm ơn chung, không khí nhẹ nhàng.
Cách làm thường là một người đứng ra, đề xuất mức góp vừa phải, ai không góp được cũng không bị nhắc. Chọn món cùng nhau, có thiệp ký tên cả phòng. Trao vào buổi họp cuối năm hay buổi tất niên của phòng, công khai.
Biếu riêng hợp khi có lý do riêng: sếp đã giúp mình chuyện lớn trong năm, mình là trợ lý làm việc sát sếp, hoặc hai người có quan hệ lâu năm từ trước. Ngay cả khi đó, quà riêng vẫn nên ở mức lễ nghi, và tốt nhất không trùng thời điểm mình đang chờ được xét duyệt điều gì.
Có một kiểu nên tránh: vừa góp chung, vừa lén biếu riêng một món to hơn. Đồng nghiệp biết chuyện là mất lòng cả phòng, và sếp cũng khó xử.
Dấu hiệu sếp không muốn nhận quà
Sếp nói thẳng trong buổi họp cuối năm. Nhiều sếp chủ động nói "năm nay không quà cáp gì nhé"; nghe được thì làm theo, một tấm thiệp là đủ.
Công ty có quy định không nhận quà. Đọc sổ tay nhân viên hoặc hỏi nhân sự; quy định này thường áp cả với quà giữa nhân viên và quản lý.
Năm trước sếp trả lại quà. Đừng lặp lại; người trả quà thường có nguyên tắc rõ.
Sếp đem quà nhận được chia cho cả phòng. Tín hiệu là sếp không muốn giữ quà riêng; năm sau quà góp chung, thiết thực là hợp.
Sếp làm ở vị trí liên quan tới xét duyệt, thẩm định. Người làm ở vị trí này thường rất ngại quà; tôn trọng điều đó.
Sếp là người nước ngoài. Nhiều công ty nước ngoài có quy định chặt về quà tặng; hỏi trước, chọn món giá trị thấp.
Sếp mới về. Chưa biết nếp, chưa biết quan hệ; một tấm thiệp và quà chung cả phòng an toàn hơn quà riêng.
Quà mang ý chúc cho sếp: trang trọng mà không nặng nề
Một hướng nhiều người chọn là quà mang ý chúc đầu năm: chậu cây xanh cho bàn làm việc, vật trang trí nhỏ mang ý bình an, hanh thông, bộ ấm chén để sếp tiếp khách. Những món này hợp không khí Tết, dùng được ở văn phòng, giá trị có thể chọn ở mức vừa phải.
Khi chọn, để ý không gian làm việc của sếp: phòng nhỏ thì đồ gọn, bàn chung thì đồ không chiếm chỗ. Nếu sếp theo một tôn giáo cụ thể, tránh vật phẩm mang biểu tượng tín ngưỡng khác. Người muốn tham khảo các mẫu quà Tết mang ý chúc có thể xem ở QuaTetPhongThuy.com, rồi chọn món hợp với văn phòng và tính cách của sếp.
Kèm theo quà nên có một tấm thiệp viết tay vài dòng, cảm ơn một việc cụ thể sếp đã làm trong năm. Lời cảm ơn có chi tiết luôn được nhớ lâu hơn món quà.
Và đừng quên: món quà tốt nhất cho sếp, xét cho cùng, là một năm làm việc tử tế. Quà Tết chỉ là lời chào cuối năm, không thay được điều đó.
Câu hỏi thường gặp
Có bắt buộc phải biếu quà Tết cho sếp không?
Không bắt buộc. Nhiều nơi không có nếp này, nhiều sếp không muốn nhận. Một tấm thiệp và lời chúc chân thành là đủ lịch sự; nếu cả phòng có nếp góp chung thì tham gia ở mức vừa phải.
Biếu sếp quà Tết bao nhiêu tiền là hợp?
Không có con số chung. Mức hợp lý là không làm ảnh hưởng chi tiêu của mình, ngang mặt bằng chung của phòng và không khiến sếp phải nghĩ cách đáp lại. Quà vượt hẳn mức đó dễ bị hiểu thành nhờ vả.
Có nên biếu sếp phong bì ngày Tết?
Không nên. Tiền mặt rất dễ bị hiểu thành hối lộ, nhất là khi mình đang chờ xét lương, xét chức. Nhiều công ty còn có quy định cấm, vi phạm có thể ảnh hưởng tới cả hai người.
Sếp nữ thì nên tặng quà Tết gì?
Những món trung tính như trà ngon, giỏ trái cây, chậu hoa, đồ văn phòng chỉn chu là an toàn. Tránh mỹ phẩm, nước hoa, quần áo vì quá riêng tư và dễ không hợp.
Nhân viên mới vào có nên biếu sếp quà Tết?
Nên tham gia quà chung của phòng nếu có, kèm một tấm thiệp. Quà riêng ngay năm đầu dễ bị hiểu là muốn lấy lòng, trong khi mình chưa biết nếp chỗ làm.
Sếp trả lại quà thì phải làm sao?
Nhận lại vui vẻ, cảm ơn và không nài ép. Đó thường là nguyên tắc của sếp hoặc của công ty, không phải sếp phật lòng với mình. Năm sau chỉ cần thiệp và lời chúc.
