Đặc sản miền Nam đi xa được, ít rủi ro nhất là kẹo dừa Bến Tre, bánh pía Sóc Trăng, tiêu Phú Quốc, hạt điều Bình Phước, đường thốt nốt An Giang, bánh tráng phơi sương Trảng Bàng và muối tôm Tây Ninh. Lạp xưởng, khô cá đi được nếu hút chân không và để nơi mát. Mắm Châu Đốc, trái cây tươi thì nên biếu người ở gần.
Miền Nam vào mùa Tết là mùa của trái cây, của mứt dừa, của lạp xưởng treo đỏ trước hiên nhà. Nhưng phần lớn những món đậm không khí Tết Nam lại là món tươi hoặc mau hỏng trong cái nóng ẩm. Chọn quà để gửi ra Bắc, ra nước ngoài, hay mang lên thành phố biếu sếp cần tách rõ món đi được và món chỉ nên ăn tại chỗ.
Đặc sản miền Nam khô, nhẹ, đi xa được
Kẹo dừa Bến Tre. Món quà quen mặt nhất của miền Tây. Có nhiều vị như dừa nguyên chất, lá dứa, sầu riêng, đậu phộng. Đóng gói kín để được khá lâu.
Bánh pía Sóc Trăng. Bánh nhân đậu xanh, sầu riêng, lòng đỏ trứng muối, vỏ nhiều lớp. Loại có trứng muối thường hạn ngắn hơn, cần để nơi mát.
Tiêu Phú Quốc. Hạt tiêu thơm cay, khô, nhẹ, để rất lâu nếu kín. Món quà thiết thực cho mọi nhà.
Hạt điều Bình Phước. Bình Phước cũ nay thuộc Đồng Nai, nhưng tên hạt điều vẫn gọi theo thói quen. Hạt rang muối, rang vỏ lụa, đóng hũ kín.
Đường thốt nốt An Giang. Ngọt thơm, dùng nấu chè, kho cá. Loại đóng bánh khô để được lâu hơn loại mềm.
Bánh tráng phơi sương Trảng Bàng. Đặc sản Tây Ninh, ăn kèm thịt luộc, rau sống. Bánh mềm, cần gói kín tránh khô cứng hoặc ẩm mốc.
Muối tôm Tây Ninh. Nhẹ, rẻ, dễ dùng với trái cây chua. Hợp làm món phụ trong giỏ quà, nhất là cho người trẻ.
Nước mắm Phú Quốc. Tên gọi được bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Ngon nhưng là chất lỏng mùi mạnh, phải đóng chai kín, bọc nhiều lớp, và hỏi kỹ quy định nếu mang lên máy bay.
Mứt dừa. Món Tết miền Nam quen thuộc. Mứt dừa non mềm, nhanh hỏng hơn mứt dừa khô.
Lạp xưởng và khô cá: đi được nhưng phải đóng gói đúng
Lạp xưởng là món Tết miền Nam mà ai đi xa cũng muốn mang theo, và lạp xưởng Cần Đước của vùng Long An cũ (nay thuộc Tây Ninh) là cái tên nhiều người tìm. Lạp xưởng khô để được ngoài tủ lạnh một thời gian ngắn nơi thoáng mát, nhưng trong thùng hàng kín, nóng ẩm suốt nhiều ngày thì dễ mốc, dễ chảy mỡ.
Cách đi xa an toàn nhất là hút chân không từng xâu, để nơi mát, và báo người nhận cất ngăn mát hoặc ngăn đông ngay khi tới. Lạp xưởng tươi, lạp xưởng tôm, lạp xưởng có tỷ lệ thịt nạc cao thường kém bền hơn loại khô kỹ.
Khô cá lóc, khô cá sặc, khô cá dứa Cần Giờ là món nhậu, món ăn cơm quen thuộc. Khô cá có mùi, có dầu, nếu đóng gói kém sẽ ám cả thùng hàng. Hút chân không, bọc thêm một lớp túi, để riêng khỏi bánh kẹo.
Với cả hai nhóm, đừng tin hoàn toàn vào nhãn "không chất bảo quản" nếu hàng không có cơ sở sản xuất rõ ràng. Hàng làm thủ công không nhãn có thể rất ngon, nhưng cũng có thể đã để quá lâu. Mua từ nguồn quen, hỏi ngày làm, và dùng sớm.
Món miền Nam nào biếu xa, món nào biếu gần?
Bảng chia theo độ bền khi đi đường xa trong mùa Tết nóng ẩm. Hạn dùng cụ thể luôn xem trên bao bì của cơ sở sản xuất.
| Món | Biếu xa được không | Lưu ý |
|---|---|---|
| Kẹo dừa, tiêu, hạt điều, đường thốt nốt khô | Được | Đóng kín, tránh ẩm |
| Bánh pía | Được, nếu đi trong vài ngày | Loại trứng muối hạn ngắn hơn, để nơi mát |
| Bánh tráng phơi sương, muối tôm | Được | Gói kín, tránh ẩm mốc |
| Lạp xưởng, khô cá | Được nếu hút chân không | Để nơi mát, người nhận cất tủ lạnh ngay |
| Nước mắm Phú Quốc | Được nếu đóng gói kỹ | Chất lỏng, mùi mạnh; hỏi quy định của hãng vận chuyển |
| Mắm Châu Đốc, mắm các loại | Hạn chế | Mùi mạnh, cần mát; chỉ biếu người quen vị |
| Mứt dừa non | Hạn chế | Mềm, mau hỏng hơn mứt khô |
| Trái cây tươi | Chỉ biếu gần | Bưởi chịu được lâu hơn các loại trái mềm |
Trái cây Tết miền Nam: quà quý nhưng chỉ hợp biếu gần
Bưởi da xanh, xoài cát Hoà Lộc, quýt hồng Lai Vung là những cái tên làm nên mâm ngũ quả và giỏ quà Tết miền Nam. Biếu người cùng thành phố hay mang trực tiếp lên Sài Gòn, đây là món quà rất được quý.
Đi xa thì khác. Xoài, quýt, các loại trái mềm dễ dập, chín nhanh trong thùng kín. Bưởi vỏ dày chịu được lâu hơn, nhưng cũng nặng, cồng kềnh, phí gửi cao so với giá trị. Gửi trái cây ra nước ngoài thì gần như luôn vướng quy định kiểm dịch của nước nhận.
Một cách làm hay là biếu trái cây theo kiểu đặt giao tại chỗ: nhờ người thân ở gần người nhận mua giúp, hoặc đặt ở nơi bán gần nhà họ. Món quà vẫn là của mình, chỉ có trái cây là tươi.
Nếu muốn mang hương vị trái cây miền Nam đi xa, có thể chọn các món sấy: xoài sấy dẻo, chuối sấy, mít sấy. Đóng gói kín, nhẹ, bền hơn nhiều so với trái tươi.
Kinh nghiệm chọn đặc sản miền Nam làm quà
Hỏi ngày làm, không chỉ hạn dùng. Bánh pía, lạp xưởng, mứt ngon nhất khi còn mới.
Chọn vị kẹo dừa hợp người nhận. Vị sầu riêng rất kén người; vị dừa nguyên chất, lá dứa an toàn hơn.
Bánh pía có nhiều loại nhân. Người ăn chay nên hỏi kỹ vì bánh truyền thống có thể dùng mỡ heo.
Tiêu nên mua hạt nguyên. Tiêu xay sẵn mất mùi nhanh và khó kiểm thật giả.
Hạt điều chọn loại đóng hũ kín. Hạt bán xá trong bao lớn dễ hút ẩm, mất giòn.
Đường thốt nốt chọn loại khô. Loại mềm, ướt dễ chảy nước trong túi hàng.
Đóng nước mắm riêng một thùng. Nếu chai vỡ, chỉ hỏng một thùng chứ không hỏng cả lô quà.
Nhớ người kiêng đường, kiêng mặn. Kẹo dừa, bánh pía, mứt nhiều đường; khô, mắm, lạp xưởng nhiều muối. Người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Đặc sản miền Tây nào làm quà Tết gửi ra Bắc?
Kẹo dừa Bến Tre, bánh pía Sóc Trăng, tiêu Phú Quốc, hạt điều, đường thốt nốt là các món khô, đi xa được. Lạp xưởng, khô cá đi được nếu hút chân không. Tránh gửi trái cây mềm và mắm nếu đường xa.
Bánh pía Sóc Trăng để được bao lâu?
Tuỳ loại nhân và cách đóng gói; loại có trứng muối thường hạn ngắn hơn. Nên xem hạn dùng trên bao bì và để nơi mát. Mua gần ngày biếu để bánh còn ngon.
Mang nước mắm Phú Quốc lên máy bay được không?
Nhiều hãng hàng không có quy định riêng về nước mắm và chất lỏng, có nơi hạn chế hoặc yêu cầu đóng gói đặc biệt. Hỏi trực tiếp hãng trước khi bay. Nếu không chắc, gửi theo đường hàng hoá với đóng gói kỹ.
Lạp xưởng làm quà có cần bảo quản lạnh không?
Lạp xưởng khô để được nơi thoáng mát một thời gian ngắn, nhưng đi đường xa nhiều ngày thì nên hút chân không và cất tủ lạnh khi tới nơi. Loại tươi, nhiều nạc thì kém bền hơn. Xem hướng dẫn của cơ sở sản xuất.
Có nên gửi trái cây miền Nam làm quà Tết đi xa?
Không nên với trái mềm như xoài, quýt vì dễ dập và chín nhanh. Bưởi chịu được lâu hơn nhưng nặng. Gửi ra nước ngoài thường vướng quy định kiểm dịch; trái cây sấy là lựa chọn thay thế tốt.
