Cần ít giỏ, có thời gian và muốn chắc từng món bên trong thì tự đóng. Cần nhiều giỏ giống nhau, sát Tết mới lo, hoặc người nhận là chỗ cần hình thức chỉn chu thì mua giỏ đóng sẵn, nhưng chỉ mua ở nơi chịu cho xem ruột giỏ và ghi rõ danh sách món. Nhiều nhà làm cách thứ ba: mua món lẻ ở chỗ quen rồi nhờ người đóng hộ phần vỏ.
Chuyện chọn cách nào nghe đơn giản, nhưng năm nào cũng có người hối hận theo hai kiểu. Kiểu thứ nhất ôm đồm tự đóng mười mấy giỏ, đêm hai mươi sáu Tết vẫn còn ngồi quấn màng co, tay rát, giỏ cuối cùng xộc xệch. Kiểu thứ hai đặt giỏ đẹp trên mạng, mở ra mới thấy nửa giỏ là rơm giấy, chai rượu lạ tên, hộp bánh hạn dùng còn vài tuần.
Bài này đặt hai cách lên bàn cân theo những thứ thật sự quyết định: số lượng, thời gian rảnh, người nhận là ai, và mức chịu rủi ro của mình.
Tự đóng giỏ quà Tết được gì, mất gì?
Cái được lớn nhất của tự đóng là biết rõ từng món. Mình chọn hộp trà mình đã uống, gói mứt mua ở chỗ quen, hũ hạt rang trong tuần chứ không phải hàng tồn từ đầu mùa. Khi biếu bố mẹ vợ, thầy cô cũ hay người lớn trong họ, chính sự chắc chắn đó làm mình tự tin lúc trao: hỏi món nào, mình nói được món đó mua ở đâu, để được bao lâu.
Cái được thứ hai là đúng người. Giỏ đóng sẵn được thiết kế cho một người nhận trung bình không có thật. Tự đóng thì bỏ được chai rượu cho ông không uống, thay hộp bánh ngọt bằng trà và hạt cho bà đang giữ đường huyết, thêm một gói đặc sản quê vợ mà cả nhà bên ấy thích.
Cái mất là thời gian và công. Một giỏ đẹp cần mua món rời ở vài chỗ, tìm vỏ giỏ, giấy lót, màng co, nơ, rồi xếp sao cho món cao không che món thấp. Người chưa quen mất gần một buổi cho giỏ đầu tiên. Từ giỏ thứ ba trở đi nhanh hơn, nhưng quá năm sáu giỏ thì mệt thật, nhất là khi những ngày đó còn dọn nhà, đi chợ, lo cỗ.
Cái mất thứ hai ít ai tính: tự đóng chưa chắc rẻ hơn. Mua món lẻ không được giá sỉ, mua vỏ giỏ và phụ kiện lẻ cũng đắt hơn người bán hàng loạt. Lợi ích của tự đóng nằm ở chất lượng và sự đúng ý, không nằm ở tiền.
Mua giỏ quà Tết đóng sẵn được gì, rủi ro nằm ở đâu?
Giỏ đóng sẵn giải quyết đúng chỗ đau của người bận: một lần chọn mẫu là có đủ số lượng, giỏ nào cũng giống giỏ nào, có người giao tận cửa. Với danh sách dài như quà cho khách quen, cho nhân viên, cho hàng xóm cả dãy, tự đóng gần như không khả thi.
Rủi ro nằm ở phần mình không nhìn thấy. Ảnh mẫu được chụp với giỏ dựng kỹ, ánh đèn đẹp, món đặt nghiêng cho đầy. Giỏ thật giao đến có thể nhiều rơm giấy hơn, món nhỏ hơn, hoặc bị thay sang loại tương tự rẻ hơn với lý do hết hàng. Mùa cao điểm, người bán cũng chạy đơn không kịp nên kiểm hàng kém đi.
Một rủi ro khác là món không rõ gốc. Những chai rượu vang tên lạ, hộp bánh in toàn chữ nước ngoài mà không có nhãn phụ tiếng Việt, gói hạt không ghi ngày sản xuất thường nằm ở giỏ đóng sẵn giá mềm. Người nhận không biết mình mua ở đâu, nhưng họ sẽ nhớ món đó dở hay hỏng.
Không có nghĩa là giỏ đóng sẵn nào cũng tệ. Có những người bán làm kỹ, cho xem danh sách món kèm hạn dùng, chụp ảnh giỏ thật trước khi giao. Việc của mình là tìm đúng người như vậy và hỏi đúng câu, thay vì chọn theo ảnh đẹp nhất.
So sánh nhanh tự đóng và mua giỏ đóng sẵn
Bảng dưới đây gom những yếu tố hay được cân nhắc nhất, để mình nhìn vào hoàn cảnh nhà mình mà chọn.
| Yếu tố | Tự đóng giỏ | Mua giỏ đóng sẵn |
|---|---|---|
| Số lượng hợp lý | Vài giỏ, tối đa năm sáu giỏ | Từ khoảng mười giỏ trở lên, hoặc cần giỏ giống nhau |
| Thời gian bỏ ra | Nhiều: đi mua món, mua vỏ, xếp, bọc | Ít: chọn mẫu, hỏi kỹ, chờ giao |
| Biết rõ món bên trong | Rõ từng món, từng hạn dùng | Phụ thuộc người bán có cho xem ruột giỏ không |
| Đúng ý từng người nhận | Dễ, đổi món theo người | Khó, chỉ đổi được vài món nếu người bán đồng ý |
| Hình thức | Tuỳ tay nghề, giỏ đầu dễ xộc xệch | Thường gọn gàng, đồng đều |
| Chi phí | Không chắc rẻ hơn vì mua lẻ | Có giá sỉ nhưng một phần tiền nằm ở vỏ và rơm |
| Rủi ro lớn nhất | Mệt, trễ, giỏ cuối làm vội | Độn hàng, món không rõ gốc, giao trễ |
Nếu dòng nào của nhà mình nghiêng hẳn về một cột, chọn cột đó. Nếu chia đôi, cách kết hợp ở phần dưới thường là lời giải.
Cách kết hợp: món tự chọn, vỏ nhờ người làm
Mua món lẻ ở chỗ quen. Trà, cà phê, hạt, mứt, bánh mua ở nơi mình đã mua nhiều năm, xem tận mắt hạn dùng.
Mua vỏ giỏ và phụ kiện theo bộ. Nhiều tiệm bán sẵn bộ gồm giỏ, giấy lót, màng co, nơ; mình chỉ việc xếp.
Nhờ tiệm đóng hộ bằng món của mình. Một số tiệm nhận đóng giỏ với món khách mang tới, tính công theo giỏ; hỏi trước vì mùa cao điểm họ hay từ chối.
Mua giỏ đóng sẵn rồi thay vài món. Chọn giỏ có phần nền ổn, bỏ chai rượu lạ hoặc món mình không tin, thay bằng món mình chọn.
Chia việc trong nhà. Một người đi mua, một người xếp, một người bọc và thắt nơ; làm theo dây chuyền nhanh hơn hẳn mỗi người tự làm trọn một giỏ.
Làm giỏ cho người quan trọng nhất trước. Giỏ cho ông bà, bố mẹ, thầy cô làm khi còn sức và còn thời gian; giỏ cho chỗ xã giao có thể dùng hàng đóng sẵn.
Dùng hộp thay giỏ khi số lượng lớn. Hộp giấy cứng xếp nhanh hơn giỏ mây nhiều vì món nằm trong khay, không phải dựng và chèn.
Giữ một mẫu chuẩn. Xếp xong giỏ đầu thì chụp lại, các giỏ sau làm theo đúng bố cục đó, đỡ phải nghĩ lại từ đầu.
Những câu hỏi tự đặt trước khi quyết định
Mình cần bao nhiêu giỏ, cho bao nhiêu người? Đếm thật ra giấy. Nhiều nhà tưởng năm giỏ, liệt kê ra hoá mười hai.
Còn bao nhiêu buổi rảnh trước ngày đi biếu? Tính cả thời gian đi mua, không chỉ thời gian xếp.
Ai trong danh sách cần giỏ "đúng người"? Người có bệnh nền, người kiêng rượu, người theo tôn giáo có kiêng ăn uống cần giỏ riêng.
Ai chỉ cần giỏ "đúng lễ"? Hàng xóm, khách quen, chỗ quen biết chung chung thì giỏ đóng sẵn tử tế là đủ.
Mình có chỗ để đồ không? Tự đóng nghĩa là nhà sẽ ngổn ngang vỏ giỏ, rơm giấy, màng co trong vài ngày.
Có ai trong nhà khéo tay không? Một người quen gói quà làm nhanh và đẹp hơn ba người chưa từng làm.
Người bán quen có làm giỏ không? Đặt ở chỗ đã mua nhiều năm rủi ro thấp hơn hẳn chỗ mới thấy trên mạng.
Mình chịu được rủi ro đến đâu? Biếu bố mẹ vợ lần đầu khác hẳn biếu hàng xóm; chỗ nào không được phép hỏng thì đừng phó mặc.
Sai lầm thường gặp ở cả hai cách
Tự đóng mà mua món sát ngày. Hai mươi lăm, hai mươi sáu Tết món ngon đã hết, chỉ còn hàng đẩy cuối mùa.
Tự đóng nhưng chọn giỏ quá to. Giỏ to thì phải độn nhiều, chính mình lại làm điều mình chê ở giỏ đóng sẵn.
Mua đóng sẵn theo ảnh, không hỏi danh sách. Không có danh sách món và quy cách thì lúc giao thiếu cũng khó nói lại.
Chốt giỏ đóng sẵn vì rẻ hơn chỗ khác nhiều. Chênh lệch lớn thường nằm ở món bên trong, không phải người bán tốt bụng hơn.
Không xem hạn dùng khi nhận giỏ. Giỏ đến là đem đi biếu luôn, người nhận mở ra mới thấy món sắp hết hạn.
Để chai rượu trong giỏ biếu người không uống. Món đắt nhất giỏ thành món thừa, có khi còn bị coi là thiếu ý tứ.
Biếu giỏ giống hệt nhau cho hai nhà quen nhau. Họ sẽ so, và mình mất điểm ở cả hai chỗ.
Không giữ hoá đơn hay tin nhắn chốt đơn. Có sự cố thì không có gì làm bằng để đổi trả.
Câu hỏi thường gặp
Tự đóng giỏ quà Tết có rẻ hơn mua sẵn không?
Không chắc. Mua món lẻ và phụ kiện lẻ thường không được giá sỉ như người bán hàng loạt. Cái lợi của tự đóng là chất lượng món và sự đúng ý người nhận, không phải tiết kiệm tiền.
Bao nhiêu giỏ thì nên chuyển sang mua đóng sẵn?
Không có con số cứng, nhưng quá năm sáu giỏ mà thời gian ít thì tự đóng rất mệt. Khi cần mười giỏ trở lên giống nhau, mua đóng sẵn ở người bán đáng tin hợp lý hơn.
Mua giỏ quà Tết online có nên không?
Được, nếu người bán gửi danh sách món kèm quy cách và hạn dùng, chịu chụp ảnh giỏ thật trước khi giao. Người bán chỉ gửi ảnh mẫu và né câu hỏi về món bên trong thì nên bỏ qua.
Có thể đặt giỏ đóng sẵn nhưng đổi bớt món không?
Nhiều người bán đồng ý đổi một vài món nếu hỏi sớm, trước cao điểm. Càng sát Tết họ càng ít nhận yêu cầu riêng vì chạy đơn không kịp.
Giỏ quà tự đóng trông không chuyên nghiệp thì sao?
Chọn giỏ vừa phải, ít món nhưng món chắc, xếp theo một bố cục rõ và bọc màng căng là đủ gọn. Người nhận thường quý giỏ đúng ý hơn giỏ bóng bẩy.
Biếu bố mẹ vợ lần đầu nên tự đóng hay mua sẵn?
Nên tự chọn món, kể cả khi nhờ người đóng vỏ. Lần đầu là lúc người nhận để ý nhất, và mình cần trả lời được từng món mình mang đến.
