Món không nên cho vào giỏ quà Tết và lý do

Không nên cho vào giỏ quà Tết: món dễ vỡ không có đệm, đồ tươi đặt chung với đồ khô, món nặng mùi, món không nhãn hoặc sắp hết hạn, rượu cho nhà không ai uống, và những thứ dễ bị hiểu là điều kiêng. Một món sai có thể làm hỏng cả giỏ, theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Danh sách dưới đây chia theo ba lý do: món làm hỏng giỏ, món làm khó người nhận, và món dễ gây hiểu lầm. Không có món nào "cấm tuyệt đối"; có món chỉ sai khi đặt nhầm giỏ, nhầm người.

Món làm hỏng giỏ hoặc hỏng món khác

Đồ tươi như giò, chả, thịt nguội. Cần giữ mát, dễ chảy nước, ám mùi sang bánh trà; nếu biếu thì để túi riêng, trao trong ngày.

Trái cây chín. Dễ dập trong màng co kín, sinh hơi ẩm, làm bánh khô ỉu đi.

Món có mùi mạnh. Mắm, khô mực, cà phê xay hở bao bì để cạnh trà là trà ám mùi.

Chai thuỷ tinh không đệm. Hai chai va nhau khi xe xóc là cả giỏ ướt và mảnh vỡ lẫn món.

Hũ đóng nắp lỏng. Mật ong, mứt dẻo, đồ ngâm dễ rỉ, nên bọc riêng nắp bằng màng bọc thực phẩm.

Chocolate và bánh có kem. Mùa nắng phía Nam, để trên xe hay gần cửa kính là chảy.

Món nặng đặt trên cao. Không hẳn là món sai, nhưng sai chỗ thì đè bẹp hộp bánh bên dưới.

Hoa tươi cắm thẳng vào giỏ. Hoa héo nhanh, nước dính vào bao bì; muốn có hoa thì tặng riêng.

Món làm khó người nhận

Rượu là món đứng đầu danh sách này. Giỏ quà đóng sẵn gần như mặc định có một chai rượu, nhưng rất nhiều nhà không ai uống, hoặc có người đang bỏ rượu, hoặc người lớn tuổi đang dùng thuốc. Chai rượu khi đó thành món thừa, có nhà còn khó chịu vì thấy người biếu không hiểu mình. Và nhắc lại một điều cơ bản: rượu bia không phải quà cho người dưới mười tám tuổi.

Món ngọt cho nhà có người tiểu đường, đồ mặn cho người đang ăn nhạt vì huyết áp, đồ dễ gây dị ứng như một số loại hạt cho nhà có trẻ nhỏ dị ứng. Mình không thể biết hết bệnh của người nhận, nhưng với người thân, người lớn tuổi thì hỏi khéo người nhà họ là việc nên làm. Nếu không chắc, chọn món trung tính như trà, gia vị, hoặc quà không phải đồ ăn.

Món cần chế biến cầu kỳ, ví dụ những loại đồ khô phải ngâm, hầm lâu, cũng làm khó người nhận ở nhà neo người, người già sống một mình hay sinh viên ở trọ. Món ngon đến đâu mà không ai nấu thì cũng thành món để trong tủ.

Món quá to hoặc quá nhiều cũng là một kiểu làm khó. Cả thùng nước ngọt, cả bao gạo trong một giỏ biếu khiến người nhận phải tìm chỗ để, phải nhờ người khiêng. Quà Tết nên vừa tay xách, vừa chỗ để.

Món dễ gây hiểu lầm, kiêng kỵ theo quan niệm dân gian

Nhiều nơi còn giữ những kiêng kỵ quen thuộc khi biếu Tết. Vật sắc nhọn như dao, kéo dễ bị hiểu là "cắt đứt" quan hệ. Đồng hồ bị một số người kiêng vì gợi chuyện thời gian, tuổi tác. Khăn tay có nơi gắn với chuyện chia ly, nước mắt. Đây là quan niệm dân gian, không phải luật lệ, và mức độ kiêng mỗi nhà một khác; với người lớn tuổi, người coi trọng lễ nghĩa, tránh là lành.

Màu sắc bao bì cũng có lúc thành chuyện. Giỏ Tết toàn tông trắng đen, nơ trắng, có nhà thấy gợi không khí tang. Đỏ, vàng, cam, xanh lá là những màu an toàn ngày Tết.

Với nhà theo tôn giáo có kiêng ăn uống, ví dụ người ăn chay trường, người theo đạo có quy định riêng về đồ uống có cồn hay một số loại thịt, giỏ quà cần được làm riêng. Chẳng hạn giỏ chay thì bỏ chà bông, lạp xưởng, nước mắm cá, thay bằng trà, hạt, mứt, nấm khô. Nếu không rõ, hỏi trực tiếp một cách tôn trọng luôn tốt hơn đoán.

Cuối cùng là món quá đắt. Với sếp, đối tác, người có chức vụ, một giỏ quà có món giá trị lớn dễ bị hiểu sai, thậm chí đặt người nhận vào thế khó vì các quy định về tặng, nhận quà. Giỏ quà Tết nên mang tính lễ nghi, giá trị vừa phải.

Món không nhãn, không rõ nguồn: bỏ dù rẻ

Gói hạt, gói mứt không ghi ngày sản xuất. Không biết mới hay đã để từ năm trước.

Hàng nhập không nhãn phụ tiếng Việt. Không ai đứng ra chịu trách nhiệm về chất lượng và hạn dùng.

Rượu tên lạ, niêm phong kém. Rủi ro ở đây là chuyện an toàn, không chỉ ngon dở.

Sâm, yến, nấm quý bán rời không giấy tờ. Giá trị cao mà khó phân biệt thật giả; người nhận lại hay dùng cho người già, người ốm.

Đồ ngâm, đồ muối tự làm không ghi ngày. Nếu tự làm, ghi ngày làm và cách bảo quản trên nắp.

Món sắp hết hạn trong tháng Giêng. Người nhận hay để dành, mở ra lúc đã quá hạn.

Món bao bì móp, phồng, rỉ. Lon phồng, gói căng hơi là dấu hiệu hỏng, tuyệt đối không biếu.

Món mua "theo lố" trôi nổi. Giá rẻ bất thường so với chợ thường đi kèm nguồn gốc mập mờ.

Thay thế an toàn cho những món dễ sai

Khi một món nằm trong danh sách nên tránh, thường vẫn có món cùng tinh thần mà an toàn hơn.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cho rượu vào giỏ quà Tết không?

Chỉ khi biết chắc nhà nhận có người uống và rượu rõ nguồn. Nhà không uống, có người bỏ rượu hay người lớn tuổi đang dùng thuốc thì thay bằng trà hoặc cà phê. Không tặng rượu cho người dưới mười tám tuổi.

Biếu Tết có nên tặng dao kéo không?

Theo quan niệm dân gian, vật sắc nhọn dễ bị hiểu là cắt đứt quan hệ nên nhiều người tránh. Đây không phải quy định, nhưng với người lớn tuổi hoặc người coi trọng lễ nghĩa thì nên chọn món khác.

Giỏ quà cho người ăn chay nên tránh những gì?

Tránh chà bông, lạp xưởng, nước mắm cá, bánh có mỡ động vật và đọc kỹ thành phần. Thay bằng trà, hạt, mứt, nấm khô, gia vị chay; không chắc thì hỏi trực tiếp người nhận.

Có nên cho trái cây vào giỏ quà Tết?

Trái cây chín dễ dập và sinh ẩm trong màng co kín, làm hỏng bánh khô. Nếu muốn tặng trái cây, để giỏ hoặc túi riêng và trao trong ngày.

Tặng đồ ăn cho nhà có người bệnh cần lưu ý gì?

Người tiểu đường, huyết áp, bệnh thận thường có chế độ ăn riêng. Hỏi khéo người nhà họ hoặc chọn quà không phải đồ ăn; với chế độ ăn cụ thể, bác sĩ điều trị của họ là người nắm rõ nhất.

Món sắp hết hạn có nên cho vào giỏ không?

Không nên. Người nhận hay để dành ăn dần sau Tết, nên món nên còn hạn ít nhất qua hết tháng Giêng.