Muốn quà Tết về quê kịp và còn nguyên, nên gửi xong trước khi hàng dồn vào tuần cuối tháng Chạp. Với nơi xa, vùng núi, đảo thì gửi sớm hơn nữa. Càng sát Tết, thời gian giao càng khó đoán, và nhiều đơn vị chuyển phát, nhà xe tạm ngừng nhận hàng để nghỉ Tết.
Năm nào cũng có cảnh người gửi quà hôm hai mươi sáu, hai mươi bảy, rồi gọi điện hỏi suốt ngày ba mươi mà gói hàng vẫn nằm ở kho trung chuyển. Ra Giêng hàng mới tới, bánh mứt ẩm, giò chả thì phải bỏ. Món quà lẽ ra để bố mẹ bày mâm Tết thành món quà của tháng Giêng.
Bài này không đưa ra ngày giờ cụ thể của đơn vị nào, vì mỗi nơi mỗi năm một lịch. Thứ bài này đưa ra là cách tính lùi để biết mình nên gửi khi nào.
Vì sao tuần cuối tháng Chạp là tuần khó đoán nhất
Sát Tết, lượng hàng gửi tăng vọt cùng lúc từ mọi phía: quà cá nhân, quà doanh nghiệp, hàng buôn bán Tết. Kho trung chuyển quá tải, xe chạy đầy chuyến, người giao hàng phải chạy nhiều đơn hơn trong cùng một ngày. Thời gian giao dự kiến trên phiếu gửi lúc này chỉ còn là con số tham khảo.
Cùng lúc đó, nhân lực lại giảm dần. Nhiều người làm trong ngành vận chuyển cũng là người đi làm xa, họ cũng cần về quê ăn Tết. Đơn vị nào cũng có một mốc ngừng nhận hàng hoặc ngừng giao trước Tết, thường được thông báo trước vài tuần.
Đường sá cũng đông. Xe tải, xe khách, xe cá nhân cùng đổ về các tỉnh, các nút giao thông lớn hay ùn ứ. Một chặng bình thường mất một ngày có thể kéo dài thêm vì kẹt xe, vì chờ phà, chờ tàu.
Kết quả là gửi hàng ở tuần cuối giống như gửi vào một cái phễu: không mất hàng, nhưng không ai đảm bảo được hàng ra khỏi phễu lúc nào. Với quà Tết, trễ một ngày sau giao thừa đã là trễ.
Tính lùi thời điểm gửi theo từng chặng
Bảng dưới không phải lịch của đơn vị nào, chỉ là cách tính an toàn theo kinh nghiệm. Luôn đối chiếu với thông báo lịch nghỉ Tết của đơn vị mình dùng.
| Chặng gửi | Nên gửi xong | Lý do |
|---|---|---|
| Trong cùng tỉnh, thành phố | Trước tuần cuối tháng Chạp | Chặng ngắn nhưng người giao quá tải, dễ trễ vài ngày |
| Liên tỉnh, có đường cao tốc, tuyến chính | Khoảng giữa tháng Chạp | Cần dư thời gian cho kho trung chuyển quá tải |
| Bắc – Nam, chặng dài | Đầu đến giữa tháng Chạp | Nhiều điểm trung chuyển, mỗi điểm thêm rủi ro chậm |
| Vùng núi, xã xa trung tâm | Sớm hơn liên tỉnh vài ngày | Chặng cuối thường gom hàng, giao theo đợt |
| Đảo, đặc khu (ví dụ Côn Đảo, Phú Quốc) | Sớm nhất, hỏi lịch tàu trước | Phụ thuộc tàu, máy bay và thời tiết biển |
Nếu hàng có món dễ hỏng thì đừng tính theo bảng này nữa: hoặc gửi đồ khô, hoặc nhờ người ở quê mua tại chỗ.
Món nào gửi sớm, món nào gửi sau, món nào thôi
Gửi sớm: đồ khô đóng gói. Trà, cà phê, bánh kẹo hộp, đồ hộp, rượu. Hạn dài, không sợ chờ vài ngày ở kho.
Gửi sớm: đồ dùng, quần áo. Quần áo Tết cho bố mẹ, cháu nhỏ, đồ gia dụng. Không hỏng, chỉ cần đóng gói chắc.
Gửi sớm: tiền lì xì, tiền biếu. Chuyển khoản là cách nhanh và an toàn nhất, không nên nhét tiền mặt vào thùng hàng.
Gửi sau, nếu chặng ngắn: bánh mứt. Bánh mứt hạn vừa phải thì gửi muộn hơn chút cho tươi, nhưng không nên muộn tới tuần cuối.
Thôi gửi: giò chả, thịt nguội, bánh tươi. Chặng xa, kho nóng, chờ lâu là hỏng. Nhờ người ở quê mua sát ngày.
Thôi gửi: trái cây chín, hoa tươi. Dập, nẫu, héo. Ở quê thường có sẵn, gửi tiền mua tại chỗ tốt hơn.
Cân nhắc: đồ dễ vỡ giá trị cao. Gốm sứ, chai thủy tinh đắt tiền. Gửi sớm để còn thời gian xử lý nếu vỡ.
Cân nhắc: đồ cồng kềnh. Giỏ quà to, cây cảnh, chậu hoa. Tốn cước, dễ hỏng; nhiều khi mua ở quê tiện hơn.
Lập lịch gửi quà về quê trong một buổi tối
Làm từ đầu tháng Chạp, trước khi bận việc cuối năm.
- Liệt kê người nhận và địa chỉ. Ghi cả số điện thoại người nhận và một người dự phòng ở gần.
- Kiểm địa chỉ sau sắp xếp hành chính. Từ 1/7/2025 không còn cấp huyện; nhiều phường, xã đã sắp xếp lại. Hỏi người nhận địa chỉ mới, hoặc tra trên cổng thông tin chính thức.
- Chia món theo nhóm gửi sớm, gửi sau, mua tại chỗ. Đồ khô gửi trước, đồ tươi nhờ mua tại chỗ.
- Xem lịch nghỉ Tết của đơn vị vận chuyển. Các đơn vị thường thông báo trên trang chính thức hoặc tại quầy. Lấy mốc đó trừ thêm vài ngày dự phòng.
- Đặt ngày gửi cụ thể vào lịch điện thoại. Kèm lời nhắc trước hai ngày để có thời gian mua và đóng gói.
- Báo người nhận ngày gửi và mã vận đơn. Để họ chủ động nghe máy, có người ở nhà nhận hàng.
Đảo, vùng núi, nơi giao hàng theo đợt
Gửi ra đảo khác hẳn gửi trong đất liền. Hàng phải chờ tàu hoặc chuyến bay, tàu thì phụ thuộc thời tiết biển, mà cuối năm thường có những đợt gió mạnh làm hoãn chuyến. Một gói hàng có thể nằm ở cảng thêm vài ngày mà không ai làm gì được.
Vùng núi, xã xa trung tâm cũng vậy theo kiểu khác. Chặng cuối thường không giao hằng ngày mà gom đủ hàng mới đi một chuyến. Có nơi người nhận phải ra điểm tập kết để lấy. Mùa Tết, chuyến cuối trước nghỉ có thể đến sớm hơn mình tưởng.
Với những nơi này, cách chắc nhất là hỏi người nhận: dạo này hàng về nhà mình mất bao lâu, hay về đâu, có ai trong xóm hay nhận hộ không. Người ở đó biết rõ hơn bất kỳ bảng tra nào. Sau đó hỏi đơn vị vận chuyển có tuyến tới đó không, giao tận nhà hay giao ở điểm nào.
Nếu nơi nhận quá xa và quà chủ yếu là đồ ăn, nhiều nhà chọn cách gửi tiền cho một người ở gần mua giúp. Món quà mất đi chút công tự tay chọn, nhưng bố mẹ có đồ tươi đúng ngày, mà người gửi cũng đỡ lo cả tuần.
Câu hỏi thường gặp
Gửi quà Tết ngày 25 tháng Chạp có kịp không?
Chặng ngắn trong tỉnh thì có thể kịp, chặng dài thì khó đảm bảo vì kho trung chuyển quá tải và nhiều nơi sắp nghỉ Tết. Nên hỏi trực tiếp đơn vị vận chuyển về thời gian giao dự kiến và mốc ngừng nhận hàng của họ năm đó.
Đơn vị chuyển phát nghỉ Tết từ ngày nào?
Mỗi đơn vị một lịch và có thể thay đổi theo năm. Xem thông báo chính thức của chính đơn vị mình dùng, thường được đăng trước Tết vài tuần.
Gửi quà Tết ra đảo cần lưu ý gì?
Gửi sớm nhất có thể vì phụ thuộc lịch tàu, chuyến bay và thời tiết biển. Hỏi người nhận và đơn vị vận chuyển về thời gian thực tế, ưu tiên đồ khô hạn dài.
Địa chỉ ở quê đã đổi sau sắp xếp hành chính thì ghi thế nào?
Hỏi người nhận địa chỉ mới hoặc tra trên cổng thông tin chính thức. Có thể ghi kèm tên quen thuộc cũ trong ngoặc và luôn ghi số điện thoại người nhận để người giao gọi.
Có nên gửi tiền mặt trong thùng quà Tết?
Không nên. Tiền mặt trong hàng gửi dễ thất lạc và thường không được bồi thường. Chuyển khoản hoặc nhờ người tin cậy mang tận tay an toàn hơn.
