Đồ công nghệ tặng bố mẹ dịp Tết chỉ được dùng khi nó làm đúng một việc bố mẹ đang cần, và có người chỉ cách dùng tới khi bố mẹ tự làm được. Điện thoại cài sẵn chữ to, loa nghe đài, đèn cảm biến, nồi cơm ít nút thường được dùng hằng ngày. Ghế massage, máy tính bảng, thiết bị nhà thông minh thì hay nằm im nếu không ai kèm.
Người con làm văn phòng, quen điện thoại mới mỗi vài năm, rất dễ nghĩ bố mẹ cũng thích như mình. Thật ra với người già, một thiết bị mới là một bài học mới, và họ ngại hỏi đi hỏi lại vì sợ con mất kiên nhẫn.
Bài này chia đồ công nghệ thành ba nhóm theo khả năng được dùng thật, kèm cách cài đặt và dạy để món quà không thành đồ trưng bày.
Điều gì quyết định bố mẹ có dùng món đồ công nghệ hay không?
Yếu tố đầu tiên là số bước để làm được việc chính. Bố muốn nghe đài buổi sáng: bấm một nút ra đài là dùng, phải mở ứng dụng, tìm kênh, chỉnh âm lượng là bỏ. Mẹ muốn gọi cho con: bấm vào ảnh con là gọi, phải tìm danh bạ là chán. Món đồ nào cần hơn ba bước để làm việc chính thì gần như chắc chắn sẽ bị bỏ.
Yếu tố thứ hai là có ai ở gần để hỏi. Người già học công nghệ được, chậm hơn nhưng nhớ lâu, miễn là có người trả lời khi vướng. Con ở xa, cháu đi học, hàng xóm không rành thì một cái thông báo bật lên giữa màn hình cũng đủ làm bố tắt máy cất đi.
Thứ ba là sợ hỏng, sợ tốn tiền. Nhiều người già nghĩ bấm nhầm là mất tiền, mất dữ liệu, bị lừa. Nỗi sợ này không vô lý, vì các cuộc gọi lừa đảo nhắm vào người lớn tuổi rất nhiều. Đồ công nghệ cho bố mẹ phải đi kèm hướng dẫn an toàn cơ bản.
Cuối cùng là mắt và tay. Chữ nhỏ, nút cảm ứng nhạy quá, màn hình phản quang, đầu sạc khó cắm, tất cả những thứ người trẻ không để ý đều là rào cản thật với người ngoài sáu mươi.
Ba nhóm đồ công nghệ theo khả năng được dùng thật
Bảng dưới xếp theo kinh nghiệm của nhiều gia đình. Mỗi nhà một khác, nhưng nguyên tắc chung khá ổn định.
| Nhóm | Ví dụ | Khi nào hợp |
|---|---|---|
| Thường được dùng | Điện thoại cài chữ to, loa nghe đài có nút vật lý, đèn ngủ cảm biến, nồi cơm ít nút, ấm siêu tốc tự ngắt | Hầu hết bố mẹ, nhất là khi thay cho món cũ đang dùng |
| Dùng được nếu có người kèm | Máy tính bảng xem video, camera gọi hai chiều, đồng hồ đeo tay, máy đo huyết áp | Khi có con cháu ở gần cài đặt và nhắc lại vài lần |
| Hay để bụi | Ghế massage lớn, robot hút bụi, loa thông minh ra lệnh bằng giọng, máy lọc nhiều chế độ | Chỉ khi bố mẹ đã tự nói muốn, hoặc đã dùng thử ở nhà người quen và thích |
Ghế massage là món gây tranh luận nhiều nhất. Có người dùng mỗi tối; có người dùng vài lần rồi phủ khăn. Người có bệnh cột sống, loãng xương, tim mạch hay đang mang máy tạo nhịp nên hỏi bác sĩ trước khi dùng loại máy rung mạnh.
Chọn điện thoại cho bố mẹ: những điểm cần xem
Màn hình đủ lớn, chữ chỉnh được thật to. Thử ngay tại cửa hàng: mở cài đặt cỡ chữ lớn nhất, xem có bị tràn chữ không.
Có nút vật lý rõ ràng. Nút nguồn, nút âm lượng dễ bấm, không quá sát nhau.
Loa to, nghe rõ. Bố mẹ thường mở loa ngoài khi gọi; loa rè hoặc nhỏ là bỏ.
Pin dùng được cả ngày. Người già hay quên sạc; máy hết pin giữa chừng làm con gọi không được rồi lo.
Đầu sạc dễ cắm. Mua thêm một đế sạc để máy chỉ cần đặt lên, đỡ phải cắm dây.
Không cần máy đắt nhất. Máy tầm vừa, chạy mượt, có bảo hành ở gần nhà bố mẹ là đủ; tiền chênh nên dành mua ốp chống sốc và miếng dán màn hình.
Giữ nguyên số điện thoại cũ. Đổi số là mất liên lạc với bạn bè của bố mẹ; chuyển danh bạ cũ sang máy mới trước khi trao.
Cân nhắc điện thoại phím bấm. Với ông bà ngoài tám mươi chỉ cần nghe gọi, máy phím bấm loa to, phím to vẫn là lựa chọn tốt.
Cài đặt trước khi trao — bước quyết định
Đừng trao hộp còn nguyên tem. Mở máy, cài sẵn mọi thứ, rồi mới gói lại.
- Đặt chữ to, biểu tượng to. Màn hình chính chỉ để năm sáu biểu tượng hay dùng: gọi, tin nhắn, ứng dụng gọi video, đài, ảnh.
- Lưu danh bạ kèm ảnh. Mỗi người con, người cháu một tấm ảnh rõ mặt, tên gọi theo cách bố mẹ gọi.
- Tắt thông báo không cần. Quảng cáo, cập nhật, gợi ý; mỗi thông báo lạ là một lần bố mẹ hoảng.
- Cài sẵn chặn cuộc gọi rác nếu có. Và dặn: ai gọi tự xưng cơ quan nhà nước, ngân hàng, đòi chuyển tiền hay đọc mã số thì cúp máy, gọi cho con.
- Viết một tờ hướng dẫn chữ to. Ba bốn việc chính, mỗi việc ba bước, dán sau ốp hoặc để cạnh chỗ sạc.
- Dạy ba lần trong mấy ngày Tết. Lần một làm mẫu, lần hai làm cùng, lần ba để bố mẹ tự làm. Sau Tết gọi video kiểm tra lại.
Những lưu ý ít người nghĩ tới
Camera trong nhà cần sự đồng ý của bố mẹ. Lắp camera để trông chừng là ý tốt, nhưng nhiều người già thấy như bị theo dõi. Hỏi trước, chỉ lắp ở lối đi, cổng, không lắp trong phòng ngủ.
Tài khoản đứng tên ai. Ứng dụng ngân hàng, ví điện tử cài trên máy bố mẹ phải do bố mẹ quyết, có mật khẩu bố mẹ nhớ được; con không nên giữ hộ mật khẩu ngân hàng của bố mẹ nếu bố mẹ không muốn.
Bảo hành ở đâu. Mua chỗ có bảo hành gần nhà bố mẹ, không phải gần nhà mình.
Đồ điện cần chỗ cắm an toàn. Ổ cắm lỏng, dây kéo dài chắp nối ở nhà cũ là nguy cơ chập cháy; kiểm tra luôn khi lắp.
Âm lượng và độ sáng. Đặt sẵn mức bố mẹ nghe rõ, nhìn rõ; người già thường không tìm được chỗ chỉnh lại.
Đừng tặng thứ phải trả phí hằng tháng mà không nói. Gói xem truyền hình, gói lưu trữ camera; hết hạn thì máy báo lỗi, bố mẹ tưởng hỏng.
Giữ đồ cũ một thời gian. Điện thoại cũ, đài cũ đừng vội vứt; nhiều bố mẹ cần vài tuần để chuyển hẳn sang đồ mới.
Khi nào không nên tặng đồ công nghệ
Có những trường hợp món đồ công nghệ, dù tốt, lại không phải quà đúng. Bố mẹ đang buồn vì sống một mình, cái họ cần là người về thăm, không phải máy tính bảng để gọi video thay cho việc về. Món đồ khi đó dễ thành cái cớ để con về ít hơn, và bố mẹ cảm nhận được điều đó.
Khi trí nhớ của ông bà đã giảm nhiều, học thao tác mới có thể làm họ bực bội, tự ti. Lúc này nên giữ đồ cũ quen tay, có khi chỉ thay pin, sửa lại cái đài cũ cho kêu to hơn là đủ. Nếu thấy ông bà quên nhiều, lặp lại câu hỏi, nên đưa đi khám để có hướng chăm sóc đúng.
Và khi trong nhà không có ai để hỏi khi vướng. Một món đồ công nghệ không người hỗ trợ là món đồ chờ ngày cất đi. Trong trường hợp đó, hãy chọn đồ "cắm là chạy", không có màn hình, không cần ứng dụng.
Nói ngắn gọn: đồ công nghệ cho bố mẹ là quà tốt khi đi kèm thời gian của con. Thiếu phần thời gian ấy, nên chọn món khác.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tặng điện thoại thông minh cho bố mẹ già?
Nên nếu bố mẹ muốn gọi video, xem ảnh cháu và có người ở gần chỉ cách dùng. Hãy cài sẵn chữ to, danh bạ có ảnh và tắt thông báo thừa trước khi trao. Với ông bà rất cao tuổi chỉ cần nghe gọi, điện thoại phím bấm loa to vẫn là lựa chọn tốt.
Ghế massage có phải quà Tết tốt cho bố mẹ?
Tuỳ người. Có người dùng mỗi ngày, có người dùng vài lần rồi bỏ vì chiếm chỗ hoặc rung quá mạnh. Người có bệnh cột sống, loãng xương, tim mạch nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Lắp camera trong nhà bố mẹ có nên không?
Có ích khi bố mẹ sống một mình, nhưng phải được bố mẹ đồng ý. Chỉ nên lắp ở cổng, lối đi chung, không lắp trong phòng ngủ hay nhà vệ sinh.
Làm sao để bố mẹ không bị lừa qua điện thoại mới?
Cài chặn cuộc gọi rác nếu máy hỗ trợ và dặn rõ: không đọc mã số, không chuyển tiền theo yêu cầu qua điện thoại, gặp chuyện lạ thì cúp máy gọi cho con. Nhắc lại điều này nhiều lần, vì kẻ lừa đảo thường nhắm vào người lớn tuổi.
Máy tính bảng có hợp với ông bà không?
Hợp với ông bà thích xem video, đọc tin bằng chữ to và có con cháu ở gần cài đặt. Nếu không ai hỗ trợ, máy tính bảng thường bị bỏ vì quá nhiều thông báo và cập nhật.
Đồ công nghệ cho người già cần ưu tiên điều gì?
Ít bước để làm việc chính, chữ và nút to, loa rõ, pin bền và có bảo hành gần nhà. Món đơn giản mà được dùng hằng ngày tốt hơn món nhiều chức năng mà để bụi.
