Chọn quà Tết cho bố mẹ, ông bà nên xét ba thứ theo đúng thứ tự: sức khoẻ và khả năng đi lại, hoàn cảnh sống, rồi mới tới sở thích. Ngoài sáu mươi, còn khoẻ, quà nên giúp bố mẹ sống năng động; ngoài bảy mươi, quà nên giúp ngủ ngon, giữ ấm, đi lại vững; ngoài tám mươi hay khi cần người chăm, quà quý nhất là sự an toàn và người ở bên cạnh.
Nhiều người con chọn quà theo ngân sách trước, rồi mới nghĩ người nhận cần gì. Làm ngược như vậy hay ra những món đẹp mà lệch: áo len dày cho bố ở Cần Thơ, giỏ bánh kẹo cho mẹ đang giữ đường huyết, máy massage cho ông đã chín mươi tuổi. Cùng một khoản tiền, chọn theo người nhận thì được dùng; chọn theo cảm tính thì được cất.
Cẩm nang này gom cả cách nhìn theo tuổi, theo hoàn cảnh, một bảng tra nhanh, các bước lập danh sách cho cả nhà, ví dụ từ những gia đình cụ thể, những sai lầm hay gặp và lúc nên hỏi bác sĩ, để một lần đọc là đủ lo quà cho các cụ.
Vì sao tuổi và hoàn cảnh quan trọng hơn giá tiền?
Một người bảy mươi tuổi còn đạp xe đi chợ và một người bảy mươi tuổi đã phải chống gậy cần hai món quà rất khác nhau. Tuổi chỉ là con số để bắt đầu; điều quyết định là bố mẹ còn tự làm được những gì trong ngày: tự nấu ăn, tự đi chợ, tự tắm, tự đi khám. Mỗi khi một việc trong số đó trở nên khó, món quà đúng là món giúp việc đó dễ lại.
Hoàn cảnh sống cũng đổi hẳn lựa chọn. Bố mẹ ở với con cháu thì ít cần đồ báo động, cần chỗ riêng tư hơn. Bố mẹ sống một mình ở quê thì cần thứ an toàn, cần người ghé thăm. Bố mẹ ở chung cư thành phố thì không có chỗ cho đồ cồng kềnh. Ông bà ở miền Bắc cần giữ ấm những đợt rét; ông bà ở miền Tây cần quạt êm, đồ mát.
Giá tiền đến sau cùng. Không phải vì tiền không quan trọng, mà vì khi đã biết đúng thứ cần, khoản tiền nào cũng có món tương xứng. Đôi dép chống trơn cho mẹ có thể rẻ hơn hộp bánh nhập, nhưng giá trị với mẹ lớn hơn nhiều.
Còn một lý do nữa: quà chọn theo người nhận cho bố mẹ thấy con đã để ý. Người già quý cảm giác đó hơn mọi món đắt tiền.
Bảng tra nhanh: quà Tết theo độ tuổi và sức khoẻ
Bảng chỉ là điểm xuất phát. Hãy đối chiếu với người thật trong nhà: có người tám mươi vẫn đi tập dưỡng sinh mỗi sáng, có người sáu lăm đã phải chăm sóc sau tai biến.
| Nhóm | Nên ưu tiên | Gợi ý cụ thể | Cần tránh |
|---|---|---|---|
| Ngoài 60, còn khoẻ, còn đi làm hoặc sinh hoạt hội nhóm | Sống năng động, giữ sở thích | Giày đi bộ, áo khoác gọn, đồ cho sở thích (cây cảnh, câu cá, trà), chuyến đi ngắn | Quà kiểu "người già" như gậy, ghế bô, dễ làm bố mẹ tự ái |
| Ngoài 70, sinh hoạt độc lập nhưng chậm lại | Ngủ ngon, giữ ấm, đi lại vững | Chăn nhẹ, dép chống trơn, đèn ngủ cảm biến, ghế tắm, kính đúng độ | Đồ nặng, nhiều nút, cần học cách dùng |
| Ngoài 80, đi lại khó | An toàn, giảm ngã, có người bên cạnh | Tay vịn nhà tắm, khung tập đi theo hướng dẫn, áo cài khuy dễ mặc, buổi con cháu ở lại chăm | Thảm trơn, đồ sưởi để gần giường, quà phải ra ngoài nhiều |
| Nằm một chỗ hoặc sau tai biến | Thoải mái, vệ sinh, tinh thần | Đồ dùng chăm sóc theo hướng dẫn của nhân viên y tế, chăn ga dễ thay, giờ trò chuyện, nhạc ông bà thích | Đồ ăn lạ, đồ bổ chưa hỏi bác sĩ |
| Có bệnh nền (tiểu đường, huyết áp, thận) | Giữ nếp ăn uống, nhắc thuốc | Hộp chia thuốc, trà không đường, trái cây ít ngọt, đưa đi khám đầu năm | Giỏ bánh kẹo, mứt, rượu, đồ hộp mặn |
Một gia đình có thể rơi vào hai ba dòng cùng lúc: bố ngoài bảy mươi có huyết áp, mẹ ngoài sáu mươi còn khoẻ. Mỗi người một dòng, đừng gộp chung một món cho cả hai.
Bố mẹ ngoài sáu mươi, còn khoẻ: quà giúp sống năng động
Đồ cho sở thích đang có. Bố mê cây cảnh thì kéo cắt cành tốt, mẹ thích hát thì một chiếc loa nhỏ. Quà gắn với sở thích là quà được dùng mỗi ngày.
Giày đi bộ đúng cỡ. Nhiều người sáu mươi bắt đầu đi bộ buổi sáng theo lời bác sĩ; đôi giày đế êm, có độ bám là món thiết thực.
Áo khoác nhẹ, túi kéo khoá. Đi tập, đi chợ, đi chùa, mặc vào cởi ra dễ.
Một khoá học hay buổi sinh hoạt. Lớp dưỡng sinh, lớp vẽ, câu lạc bộ thơ ở phường. Con có thể đăng ký và đưa đi buổi đầu.
Chuyến đi ngắn cùng bạn bè. Nhiều bố mẹ thích đi cùng bạn già hơn đi cùng con; góp một phần chi phí là món quà tự do.
Điện thoại tốt hơn. Ở tuổi này nhiều người dùng điện thoại thông minh thành thạo; một chiếc máy chụp ảnh đẹp để gửi ảnh cho con cháu được dùng nhiều.
Tránh quà làm bố mẹ thấy mình già. Gậy, ghế tắm, máy đo đủ loại khi chưa cần dễ khiến bố mẹ phật ý. Chờ tới khi thật sự cần, hoặc khi bác sĩ khuyên.
Khám sức khoẻ tổng quát. Tặng một buổi khám đầu năm, con đi cùng. Nhiều bệnh mạn tính phát hiện sớm ở độ tuổi này.
Ông bà ngoài bảy mươi, ngoài tám mươi: quà giúp ngủ ngon, đi vững
Dép chống trơn và đèn ngủ cảm biến. Hai món rẻ mà giảm được nguy cơ ngã ban đêm, chuyện đáng lo nhất ở tuổi này. Cách chọn chi tiết có trong bài quà Tết cho bố mẹ già dùng được thật.
Tay vịn nhà tắm và cạnh giường. Món quà lớn đáng góp chung: gọi thợ lắp chắc chắn, đúng tầm tay ông bà.
Chăn nhẹ, gối vừa. Người già hay khó ngủ; chăn nặng, gối cao làm giấc ngủ càng chập chờn.
Áo cài khuy to, quần lưng thun. Tay run, khớp cứng làm khuy nhỏ, khoá kéo trở thành phiền toái.
Kính lão đúng độ, máy trợ thính nếu cần. Cả hai đều phải đo, khám ở nơi có chuyên môn; đừng mua đại theo cảm nhận.
Hộp chia thuốc theo ngày. Ông bà uống nhiều loại thuốc hay quên hoặc uống trùng; hộp chia sẵn có ngăn sáng, trưa, tối giúp con cháu kiểm tra dễ.
Thời gian ở lại. Với ông bà ngoài tám mươi, một người con ở lại thêm vài ngày sau Tết, nấu ăn, dọn nhà, chở đi khám là món quà khó thay.
Đồ ăn mềm, gói nhỏ. Răng yếu, ăn chậm; bánh mềm, cháo dinh dưỡng, trái cây chín mềm chia phần nhỏ hợp hơn hộp to.
Nhạc, đài, ảnh cũ. Một chiếc đài phát lại những bài hát ông bà thích thời trẻ, một khung ảnh cả nhà để đầu giường.
Theo hoàn cảnh sống: một mình, ở với con, ở quê hay ở phố
Bố mẹ sống một mình là trường hợp cần tính kỹ nhất. Quà nên vừa giúp sinh hoạt an toàn, vừa kéo người ghé thăm. Một chiếc điện thoại cài sẵn số người thân, đèn ngủ, tay vịn nhà tắm là phần an toàn; còn phần tinh thần là lịch gọi điện cố định và nhờ người thân gần nhà ghé qua. Những ý tưởng quà tinh thần cụ thể có trong bài quà Tết tinh thần cho bố mẹ, ông bà.
Bố mẹ ở với con cháu thường thiếu chỗ riêng và thời gian cho mình hơn là thiếu đồ dùng. Một chiếc ghế đọc báo riêng, một góc trồng cây, một chuyến đi chơi với bạn già có khi quý hơn đồ dùng trong nhà, vì đồ trong nhà con đã lo.
Ông bà ở quê hay cần đồ bền, sửa được ở địa phương, không phụ thuộc mạng internet. Đồ điện tử nên mua loại có bảo hành ở thị trấn gần nhà. Quà thực phẩm từ phố về quê nhiều khi không hợp khẩu vị; ngược lại, ông bà thường thích nhận thứ quê không có như sữa tươi, trái cây lạ, bánh mềm.
Bố mẹ ở chung cư thành phố thì chật chỗ; đồ cồng kềnh là gánh nặng. Quà dạng trải nghiệm, khám bệnh, chuyến đi, hay đồ nhỏ gọn chất lượng tốt hợp hơn. Thêm khác biệt khí hậu: miền Bắc và vùng cao có những đợt rét, quà giữ ấm luôn được dùng; miền Nam nóng quanh năm, áo len dày là món chắc chắn bị cất.
Điểm chung của mọi hoàn cảnh là món quà phải đặt được vào đúng nhịp sống đang có, chứ không bắt nhịp sống thay đổi để chứa món quà.
Lập danh sách quà Tết cho các cụ trong năm bước
Làm một lần cho cả nhà, ghi vào điện thoại, năm sau chỉ cần chỉnh lại.
- Liệt kê từng người. Bố, mẹ, ông bà nội, ông bà ngoại, bố mẹ chồng hoặc vợ, các cụ trong họ cần đi Tết. Mỗi người một dòng.
- Ghi ba thông tin mỗi người. Tuổi và sức khoẻ, đang sống thế nào, thích gì. Ai không biết thì hỏi anh chị em hoặc người sống gần.
- Đặt món chính và món kèm. Món chính giải quyết một nhu cầu thật; món kèm là phần lễ như trà, bánh, trái cây cho bàn thờ.
- Chia ngân sách theo tầng. Bố mẹ hai bên ở tầng cao nhất, ông bà và các cụ trong họ ở tầng tiếp theo. Chia tầng giúp không bỏ sót ai và không bên nào lệch hẳn.
- Ghi lịch mua và trao. Món cần đo, lắp, đặt riêng phải mua sớm; trái cây, đồ tươi mua sát ngày. Ghi rõ ngày nào về bên nào.
- Ghi chú sau Tết. Món nào được dùng, món nào bị cất, ai đang thiếu gì. Năm sau nhìn ghi chú là biết nên chọn gì.
Danh sách này cũng là chỗ để anh chị em nhìn chung, tránh hai người cùng mua một món, như cách chia trong bài anh chị em góp tiền mua quà Tết cho bố mẹ.
Ví dụ từ ba gia đình
Nhà thứ nhất: bố sáu mươi lăm, mới nghỉ hưu, buồn vì hết việc; mẹ sáu mươi hai, còn bán hàng. Năm trước các con biếu giỏ quà to, bố mẹ đem cho gần hết. Năm nay con trai đăng ký cho bố một lớp dưỡng sinh ở phường, mua đôi giày đi bộ, con gái mua cho mẹ chiếc áo khoác có túi kéo khoá để đi chợ sớm. Tổng chi không nhiều hơn năm trước, nhưng cả hai món đều được dùng mỗi ngày.
Nhà thứ hai: ông tám mươi tư, sống với vợ chồng con út ở quê, vừa bị ngã trong nhà tắm một lần. Các con ở thành phố góp tiền gọi thợ lắp tay vịn, thay gạch nhà tắm loại chống trơn, mua đèn cảm biến cho lối đi. Quà Tết năm đó không có hộp nào để mở, nhưng con út nói từ đó ông tự tắm được, không phải gọi ai.
Nhà thứ ba: bà bảy mươi tám có tiểu đường, sống một mình ở chung cư. Năm trước bà nhận tới năm hộp bánh, mứt từ con cháu và hàng xóm. Năm nay con cháu thống nhất: không biếu đồ ngọt, thay bằng trà, trái cây ít ngọt, một hộp chia thuốc, và lịch đưa bà đi khám định kỳ ngay sau Tết. Cách chọn đồ ăn cho người có bệnh nền được nói kỹ trong bài quà Tết cho ông bà bị tiểu đường, huyết áp.
Điểm chung của ba nhà: quà không bắt đầu từ cửa hàng, mà từ câu hỏi "bố mẹ, ông bà đang khó ở chỗ nào".
Sai lầm thường gặp khi chọn quà cho người cao tuổi
Chọn theo ngân sách trước, người nhận sau. Ra món đắt mà lệch nhu cầu.
Mua quà kiểu "người già" cho người chưa thấy mình già. Bố sáu mươi mà nhận gậy chống, ghế tắm thì phật ý. Hỏi khéo trước.
Đồ bổ đắt tiền rồi để quá hạn. Người già để dành đồ quý "khi ốm"; hộp to hạn ngắn là phí.
Một món cho cả hai ông bà. Hai người hai nhu cầu; quà chung dễ chỉ hợp với một người.
Đồ công nghệ không người hướng dẫn. Máy nhiều nút mà con về ba ngày rồi đi thì bố mẹ sẽ rút điện cất đi; chỉ tặng khi có người kèm.
Quên khí hậu nơi bố mẹ ở. Áo len dày cho người ở miền Tây, quạt cho người ở vùng núi lạnh.
Chỉ lo quà, không lo người. Món quà lớn mà con về một buổi rồi đi thì ông bà vẫn buồn.
Mua sát Tết. Hàng hết cỡ, giá lên, thợ lắp kín lịch; món cần lắp đặt phải tính từ sớm.
Quà mang ý chúc bình an, trường thọ
Ngoài đồ dùng, nhiều gia đình vẫn giữ nếp tặng các cụ một món mang ý chúc ngày đầu năm: bức tranh chữ Thọ, chữ An treo phòng khách, đôi câu đối, chậu cây cảnh, bộ ấm chén để các cụ tiếp khách. Những món này không giải quyết một nhu cầu cụ thể, nhưng là lời chúc được đặt ở chỗ các cụ nhìn thấy mỗi ngày.
Khi chọn quà kiểu này, nên hợp với không gian nhà và tín ngưỡng của gia đình. Nhà theo đạo, nhà không thờ cúng thì tranh chữ, tượng nên chọn trung tính. Kích thước vừa với tường, đồ treo cần có người lắp chắc chắn, đừng để các cụ tự trèo lên treo. Gia đình nào muốn tham khảo thêm các mẫu quà mang ý chúc có thể xem ở QuaTetPhongThuy.com, rồi chọn món hợp với nếp nhà mình.
Món quà chúc thọ cũng không cần đắt. Với nhiều cụ, lời chúc của con cháu đọc lên trong buổi mừng thọ đầu năm, kèm một tấm ảnh cả nhà, là món được nhắc tới nhiều nhất.
Quan trọng nhất vẫn là: quà mang ý chúc đi kèm, không thay cho, món quà giúp các cụ sống khoẻ và an toàn.
Khi nào nên hỏi bác sĩ, nhân viên y tế hoặc người có chuyên môn
Muốn tặng thực phẩm bổ, thực phẩm chức năng. Sâm, yến, đông trùng hạ thảo không phải thuốc chữa bệnh và có thể không hợp với người đang uống thuốc; hỏi bác sĩ đang theo dõi.
Muốn mua máy đo huyết áp, đường huyết. Hỏi loại nào phù hợp và cách theo dõi; số đo không có người giải thích dễ khiến các cụ hoang mang.
Ông bà cần khung tập đi, xe lăn, giường chăm sóc. Nhân viên phục hồi chức năng sẽ chỉ loại và cỡ phù hợp; mua sai dễ gây ngã.
Ông bà nghe kém, nhìn kém. Máy trợ thính và kính cần khám, đo ở nơi có chuyên môn.
Sửa nhà tắm, lắp tay vịn, cầu thang. Nhờ thợ có kinh nghiệm; tường yếu, nhà cũ cần xem kết cấu trước khi khoan.
Ông bà có dấu hiệu quên nhiều, đổi tính. Đưa đi khám để có hướng chăm sóc đúng, đừng chỉ mua đồ để "khắc phục".
Muốn tặng rượu cho người đang điều trị. Hỏi bác sĩ về tương tác thuốc trước khi tặng.
Câu hỏi thường gặp
Quà Tết cho ông bà ngoài tám mươi tuổi nên chọn gì?
Ưu tiên những thứ giúp đi lại an toàn và ngủ ngon, như dép chống trơn, đèn ngủ cảm biến, tay vịn nhà tắm, chăn nhẹ. Thời gian con cháu ở lại chăm sóc, trò chuyện cũng là món quà các cụ quý nhất ở tuổi này.
Bố mẹ mới ngoài sáu mươi thì tặng quà gì cho hợp?
Ở tuổi này nhiều người còn khoẻ, nên chọn quà giúp sống năng động như giày đi bộ, đồ cho sở thích, khoá học, chuyến đi ngắn. Tránh những món khiến bố mẹ thấy mình bị coi là già.
Ông bà ở quê thì nên mua quà gì từ thành phố về?
Những thứ quê ít có như trái cây lạ, sữa, bánh mềm, hoặc đồ dùng bền, có bảo hành gần nhà. Đồ điện tử phức tạp cần mạng internet thường khó dùng ở quê nếu không có người hỗ trợ.
Có nên tặng tranh chữ Thọ cho ông bà dịp Tết?
Được, nếu hợp với nếp nhà và tín ngưỡng của gia đình. Chọn kích thước vừa không gian, nhờ người treo chắc chắn, và coi đó là quà kèm chứ không thay cho quà thiết thực.
Làm sao để không bỏ sót ai khi lo quà Tết các cụ?
Lập một danh sách từng người với tuổi, sức khoẻ, hoàn cảnh sống và sở thích, rồi chia ngân sách theo tầng. Giữ danh sách trong điện thoại và ghi chú sau Tết để năm sau chỉnh lại.
Ông bà nằm một chỗ thì tặng gì?
Những thứ giúp ông bà thoải mái và sạch sẽ, theo hướng dẫn của nhân viên y tế đang chăm sóc, cùng thời gian con cháu ngồi trò chuyện, mở nhạc ông bà thích. Không nên tự ý mang đồ ăn lạ hoặc đồ bổ chưa hỏi bác sĩ.
