Lần đầu đi Tết nhà người yêu, hoặc cái Tết đầu tiên làm dâu, làm rể, có năm việc phải làm cho đúng: hỏi trước gia cảnh và điều nhà kiêng, mang quà vừa phải theo giai đoạn quan hệ, chuẩn bị đủ phong bao cho trẻ con và người già, đến đúng giờ hẹn, chúc ngắn và chịu khó phụ việc. Làm được năm việc đó thì phần còn lại người lớn sẽ tự nhìn ra.
Khác với buổi ra mắt ngày thường, Tết có cả họ hàng, hàng xóm, có bàn thờ, có những lệ riêng mà người ngoài không biết. Người lớn tuổi để ý không phải món quà đắt hay rẻ, mà là cách người trẻ cư xử giữa nhiều người. Bài này đi từ khâu chuẩn bị trước Tết đến lúc ra về, kèm những tình huống khó hay gặp.
Đi Tết nhà người yêu khác buổi ra mắt thường ở đâu?
Buổi ra mắt ngày thường chỉ có bố mẹ và vài người trong nhà. Ngày Tết thì có ông bà, cô dì chú bác, anh chị họ, trẻ con, hàng xóm sang chơi. Ngoài bố mẹ người yêu, mình gặp cả "hội đồng", và ai cũng có một nhận xét.
Tết cũng là lúc nhà người ta bận nhất: nấu cỗ, cúng, tiếp khách. Người mới đến mà ngồi một chỗ chờ được mời thì dễ bị coi là khách, còn lăng xăng quá thì vướng chân. Đứng giữa hai thái cực đó là việc khó nhất.
Ngày Tết còn nhiều lệ mà ngày thường không có: thắp hương bàn thờ, chúc Tết theo thứ tự, lì xì, kiêng nói gở. Mỗi nhà một nếp, và người mới thì không thể biết hết. Vì vậy hỏi trước quan trọng hơn mọi bí quyết.
Cuối cùng, đi Tết nhà người yêu là tín hiệu rõ ràng về mức nghiêm túc của mối quan hệ. Bố mẹ bên kia sẽ hiểu đây là người con mình định gắn bó. Cách mình chuẩn bị cho thấy mình có coi trọng điều đó hay không.
Trước Tết: hỏi người yêu những gì?
Đừng ngại hỏi. Một danh sách câu hỏi gửi người yêu từ đầu tháng Chạp đỡ cho mình rất nhiều lúng túng.
- Nhà có những ai, gọi thế nào. Tên, vai, tuổi tương đối của bố mẹ, ông bà, anh chị em, cô dì chú bác hay qua lại. Xin xem ảnh nếu được.
- Bố mẹ thích gì, không thích gì. Bố uống trà hay cà phê, có uống rượu không; mẹ có đang ăn kiêng không; ông bà có bệnh gì cần tránh món ăn nào.
- Nhà có kiêng gì đặc biệt. Kiêng màu, kiêng món, kiêng người lạ sáng mùng một, nhà có tang trong năm không.
- Lịch đến và ở lại. Đến ngày nào, giờ nào, ở lại ăn cơm hay chỉ chúc Tết, có ngủ lại không. Nếu ngủ lại thì ngủ ở đâu cho phải phép.
- Nhà có bao nhiêu trẻ con. Để chuẩn bị phong bao, cộng dư vài cái cho con hàng xóm, con họ hàng.
- Nhà theo tôn giáo nào. Để biết có thắp hương không, cách chào bàn thờ, ngày lễ đầu năm.
- Có ai trong nhà đang có chuyện buồn. Người mới mất việc, mới ốm dậy, đang chia tay. Biết trước để khỏi hỏi trúng chỗ đau.
Quà mang theo theo từng giai đoạn quan hệ
Quà nên đi theo mức độ gắn bó, không theo túi tiền. Quà quá to khi mới quen làm bố mẹ bên kia ngại; quà quá sơ sài khi đã đính hôn thì bị để ý.
| Giai đoạn | Quà cho bố mẹ | Quà cho ông bà, người già | Phong bao |
|---|---|---|---|
| Mới quen, lần đầu đến chúc Tết | Một món vừa phải: hộp trà, hộp mứt, giỏ trái cây nhỏ | Nếu có ông bà, một món nhẹ riêng | Lì xì trẻ con trong nhà |
| Đã ra mắt, quan hệ nghiêm túc | Một món tốt hơn, chọn theo sở thích bố mẹ đã hỏi | Món riêng cho ông bà | Lì xì trẻ con; có thể mừng tuổi ông bà |
| Đã đính hôn, chuẩn bị cưới | Quà biếu trước Tết, mang tận nhà trong tháng Chạp | Quà riêng, mừng tuổi ông bà | Mừng tuổi ông bà, lì xì các cháu như người trong nhà |
| Năm đầu làm dâu, làm rể | Biếu Tết đúng lệ như con trong nhà, bàn với vợ hoặc chồng | Mừng tuổi ông bà, bố mẹ hai bên ngang nhau | Lì xì cháu nội ngoại đều tay |
Đặc sản quê mình là lựa chọn ít khi sai: vừa có câu chuyện để kể, vừa cho thấy mình nghĩ tới nhà người ta từ trước.
Lì xì ai trong nhà người yêu?
Trẻ con trong nhà. Đây là việc nên làm nhất. Mức vừa phải, đều cho mọi đứa trẻ cùng vai, không phân biệt con nhà ai.
Trẻ con hàng xóm, họ hàng sang chơi. Mang dư phong bao. Ở nhiều vùng, nhất là miền Nam, thiếu phong bao cho trẻ đến nhà là điều người lớn thấy ngại.
Ông bà. Nếu quan hệ đã nghiêm túc hoặc đã đính hôn, mừng tuổi ông bà là cử chỉ được quý. Mới quen thì chúc Tết bằng lời và một món quà nhỏ là đủ.
Bố mẹ người yêu. Khi chưa cưới, nhiều nhà thấy ngại nhận phong bao của người yêu con. Hỏi người yêu trước; nếu không chắc thì biếu bằng quà, không biếu tiền.
Anh chị em người yêu. Người lớn hơn mình thì không lì xì. Em nhỏ còn đi học thì có thể lì xì như trẻ con trong nhà.
Người giúp việc trong nhà. Nếu nhà có người giúp việc lâu năm, một phong bao nhỏ kèm lời cảm ơn được nhìn nhận rất tốt.
Thống nhất mức với người yêu. Đừng để mình lì xì một mức, người yêu lì xì một mức khác cho cùng đứa trẻ. Hai người nên bàn trước.
Ăn mặc, giờ đến và cách bước vào nhà
Trang phục nên lịch sự, kín đáo, màu tươi: áo sơ mi, áo len, váy dài vừa phải. Tránh đồ đen trắng toàn bộ, tránh quần áo quá hở hoặc quá ngắn, nhất là với nhà có ông bà. Áo dài là lựa chọn đẹp nếu nhà người yêu còn giữ nếp, nhưng không bắt buộc.
Đến đúng giờ đã hẹn, sớm hơn vài phút là vừa. Đường ngày Tết khó đoán, đi sớm rồi chờ gần nhà còn hơn đến trễ khi cả nhà đã ngồi mâm. Nếu muộn, gọi báo ngay, đừng để người yêu phải giải thích thay.
Vào nhà, chào người lớn nhất trước, rồi lần lượt theo vai. Nếu nhà có bàn thờ, hỏi nhỏ người yêu có nên xin phép thắp hương không. Ở nhiều nhà, con rể, con dâu tương lai được mời thắp hương là một cách nhận người vào nhà.
Quà đưa bằng hai tay, nói ngắn: "Con có chút quà biếu ông bà, bố mẹ ăn Tết". Đừng kể giá, đừng giải thích mua ở đâu. Người lớn mở quà lúc nào là việc của họ.
Trong bữa cơm và lúc ngồi chơi: việc nên làm
Mời người lớn trước khi ăn. Mời ông bà, bố mẹ, rồi đến các bác. Nhà miền Bắc đặc biệt để ý việc này.
Phụ dọn, phụ bưng. Con gái thì phụ dọn mâm, rửa bát; con trai thì phụ khiêng bàn, rót nước, dọn bàn ghế. Làm mà không cần đợi được nhờ, nhưng hỏi chủ nhà để xếp đồ đúng chỗ.
Uống rượu có chừng. Bố người yêu mời rượu thì nhận chén đầu cho phải phép. Không uống được thì nói trước, mời bằng nước. Đã uống thì không lái xe về.
Nói chuyện vừa đủ. Trả lời đúng câu hỏi, hỏi lại người lớn về sức khoẻ, về vườn cây, về chuyện cũ của gia đình. Đừng kể chuyện công việc theo kiểu khoe.
Chơi với trẻ con. Trẻ con trong nhà quý mình thì người lớn cũng mến. Một trò chơi nhỏ, một câu chuyện là đủ.
Không cầm điện thoại suốt. Ngồi giữa cả nhà mà cúi đầu vào màn hình là điều người lớn tuổi khó chịu nhất.
Khen món ăn cụ thể. Khen món mẹ người yêu nấu, hỏi cách làm. Đó là câu chuyện dễ mở nhất với người nội trợ.
Xin phép khi ra về. Chào lần lượt như lúc đến, cảm ơn bữa cơm, mời bố mẹ có dịp ghé nhà mình.
Tết đầu tiên làm dâu, làm rể: khác gì khi còn là người yêu?
Đã cưới thì mình không còn là khách nữa. Cái Tết đầu tiên ở nhà chồng, người con dâu thường được kỳ vọng phụ chuẩn bị cỗ, dọn nhà, lo mâm cúng. Không biết nấu cũng không sao, nhưng nên có mặt ở bếp, hỏi mẹ chồng việc gì làm được. Sự có mặt quan trọng hơn tay nghề.
Con rể năm đầu thì được để ý chuyện biếu Tết bố mẹ vợ trước Tết, chuyện đi Tết bên vợ vào ngày nào, và chuyện có phụ việc khi về nhà vợ không. Ở miền Bắc, việc con rể mang quà đến nhà bố mẹ vợ trong tháng Chạp vẫn là một nghĩa cử được nhiều nhà coi trọng.
Quà và phong bao năm đầu nên bàn chung giữa hai vợ chồng. Nguyên tắc là bố mẹ hai bên ngang nhau, cháu nội cháu ngoại lì xì đều tay. Một bên được dày hơn bên kia dù vô tình cũng dễ thành chuyện.
Lịch ăn Tết hai bên cũng nên chốt sớm. Năm đầu nhiều nhà mặc định con dâu ở nhà chồng đêm giao thừa, nhưng không phải nhà nào cũng thế. Chồng nên là người thưa chuyện với bố mẹ mình, vợ thưa với bố mẹ đẻ, tránh để một người đứng ra xin cho cả hai.
Ví dụ tình huống khó và cách gỡ
Tình huống thứ nhất: đang ngồi mâm thì một bà cô hỏi "bao giờ cưới, lương bao nhiêu". Câu trả lời an toàn là cười, nói "tụi con đang tính, có tin vui sẽ báo cô trước", rồi hỏi lại cô về con cháu của cô. Đừng kể con số lương. Về những câu nên và không nên hỏi ngày Tết, xem thêm bài lời chúc Tết khéo, tránh hỏi chuyện tế nhị.
Tình huống thứ hai: bố mẹ người yêu có vẻ lạnh nhạt. Đừng vội kết luận là bị ghét. Nhiều người lớn tuổi ít thể hiện cảm xúc, nhất là với người mới gặp. Cứ cư xử đúng mực, phụ việc, chuyện trò với ông bà và trẻ con. Sau Tết, người yêu có thể hỏi lại bố mẹ cảm nhận thế nào.
Tình huống thứ ba: lỡ mang món quà nhà người yêu kiêng, như hoa trắng hay đồ sắc nhọn. Nói thật là mình không biết, xin lỗi nhẹ nhàng, nếu được thì đổi món khác vào lần ghé sau. Danh sách những món nên tránh có trong bài kiêng kỵ khi tặng quà Tết và đi chúc Tết.
Tình huống thứ tư: thiếu phong bao khi trẻ hàng xóm sang chơi. Nói khẽ với người yêu mượn tạm, hoặc hẹn mai gửi sang. Lần sau rút kinh nghiệm: chuẩn bị phong bao theo nhóm như cách chia trong bài lì xì bao nhiêu là vừa, luôn dư vài cái mức nhẹ.
Sai lầm thường gặp của người lần đầu đi Tết nhà người yêu
Mang quà quá đắt. Quà quá to khi mới quen làm bố mẹ bên kia khó xử, có khi còn bị hiểu là khoe. Vừa phải và có ý mới là khéo.
Không hỏi trước điều nhà kiêng. Phần lớn sự cố ngày Tết đến từ chỗ không biết. Một tin nhắn hỏi người yêu cứu được cả buổi.
Ngồi yên như khách. Người lớn để ý xem người mới có chịu phụ việc không. Không biết làm thì hỏi, đừng ngồi im.
Lăng xăng quá mức. Tự ý vào bếp đổi cách nấu, tự sắp xếp đồ đạc nhà người ta cũng không hay. Làm theo chỉ dẫn của chủ nhà.
Nói nhiều về mình. Kể công việc, thu nhập, thành tích quá nhiều dễ thành khoe. Hỏi han người lớn nhiều hơn kể về mình.
Cãi nhau với người yêu trước mặt nhà người ta. Có gì không vừa ý, để về rồi nói. Ngày Tết cãi nhau trước bố mẹ người yêu là điều khó gỡ nhất.
Uống say. Bị mời nhiều thì từ chối khéo từ sớm. Say xỉn ngày đầu đến nhà để lại ấn tượng rất khó xoá.
Ra về không chào đủ. Chào người lớn nhất trước, rồi lần lượt. Ra về lặng lẽ mà quên chào ông bà là thiếu sót người lớn nhớ lâu.
Khi nào nên hỏi người lớn hoặc nhờ người có chuyên môn?
Với chuyện phong tục, người nên hỏi đầu tiên là chính người yêu, rồi đến anh chị em của người yêu hoặc người lớn mình tin trong nhà họ. Họ biết rõ bố mẹ để ý điều gì hơn bất kỳ bài viết nào. Những việc như cách thắp hương, cách lạy bàn thờ, ai được xông đất, nên hỏi trực tiếp.
Nếu hai gia đình khác tôn giáo, chẳng hạn một bên theo đạo Phật thờ cúng tổ tiên, một bên theo Công giáo, thì nên hỏi người trong đạo của mỗi bên về điều có thể và không thể làm, thay vì tự đoán. Nhiều gia đình đã sống chung hai nếp rất êm khi mỗi bên hiểu và tôn trọng bên kia.
Nếu chuyện đi Tết trở thành áp lực lớn, như hai bên gia đình đòi hỏi trái ngược, hay một người thấy bị coi thường kéo dài, đó là chuyện của cả mối quan hệ. Hai người nên nói thẳng với nhau trước, và khi cần, tìm đến người hoà giải tin cậy hoặc chuyên gia tư vấn tâm lý, hôn nhân gia đình.
Còn nếu một trong hai người cảm thấy căng thẳng, lo âu nặng nề mỗi dịp về nhà bên kia đến mức mất ngủ, mất ăn, nên trò chuyện với người tin cậy hoặc chuyên gia tâm lý. Đó không phải chuyện yếu đuối, mà là chăm sóc bản thân đúng lúc.
Câu hỏi thường gặp
Lần đầu đi Tết nhà người yêu nên mang quà gì?
Một món vừa phải hợp sở thích bố mẹ người yêu, như hộp trà, hộp mứt, đặc sản quê mình. Hỏi người yêu trước bố mẹ thích gì và nhà có kiêng món nào. Tránh quà quá đắt khi mới quen.
Có nên lì xì bố mẹ người yêu khi chưa cưới?
Nhiều nhà ngại nhận phong bao của người yêu con khi chưa cưới. Hỏi người yêu trước; nếu không chắc thì biếu quà thay vì biếu tiền. Lì xì trẻ con trong nhà thì nên làm.
Đi Tết nhà người yêu nên mặc gì?
Đồ lịch sự, kín đáo, màu tươi như đỏ, vàng, xanh nhạt. Tránh toàn bộ đen trắng và đồ quá hở. Áo dài đẹp nếu nhà còn giữ nếp, nhưng không bắt buộc.
Tết đầu tiên làm dâu cần làm gì?
Có mặt phụ chuẩn bị cỗ, dọn nhà, hỏi mẹ chồng việc gì làm được. Bàn với chồng về quà và phong bao để bố mẹ hai bên được ngang nhau. Lịch về ngoại nên để chồng thưa với bố mẹ chồng.
Có nên ngủ lại nhà người yêu ngày Tết?
Tuỳ nếp nhà và giai đoạn quan hệ. Hỏi người yêu trước bố mẹ có mời ngủ lại không, ngủ ở đâu cho phải phép. Nhà còn giữ nếp cũ thường không thoải mái khi hai người chưa cưới ngủ chung phòng.
Bị hỏi khi nào cưới trước cả họ thì trả lời sao?
Trả lời vui mà khép lại, kiểu "tụi con đang tính, có tin vui sẽ báo", rồi hỏi lại người hỏi một chuyện của họ. Không cần giải thích hay nêu ngày cụ thể.
